woensdag 28 februari 2018

DE BURGERS VAN CALAIS

Het is een breed rechthoekig boek dat in transparante plastic folie werd ingepakt door een zorgzame, vorige bezitter. 'Die Bürger Von Calais' van Jean Froissart. Het blijft me verbazen welke boeken hun weg naar onze Kringloopwinkel vinden. Ik ken het gelijknamige werk van Rodin en denk in eerste instantie dat dit boek daarnaar verwijst. Opzoeking in het boek zelf leert dat Froissart leefde tussen 1337 en 1404 en het dus omgekeerd is, dat dit de basis vormt voor de beeldenreeks van Rodin die hij maakte in opdracht van de stad Calais.
Het geromantiseerde boek neemt ons mee naar 1347, tijdens de eerste fase van de honderdjarige oorlog. Deze oorlog die, onderbroken door periodes van vrede, 116 jaar zou duren, betrof een reeks conflicten tussen Frankrijk en Engeland met de Franse troon als inzet. Een elf maanden durend beleg dwong de stad Calais door grote hongersnood op de knieën. De overlevering wil dat zes Franse respectabele, gezaghebbende mannen enkel in boetekleed en met een strop rond de nek de stadssleutel naar de Engelse koning brachten met het verzoek de stad te sparen. Zoals te verwachten was gaf de koning de beul het bevel het zestal een kopje kleiner te maken maar dankzij de tussenkomst van de hoogzwangere koningin die vreesde dat deze daad ongeluk zou brengen over haar ongeboren kind werden de mannen alsnog gespaard. Door de eeuwen heen zijn de zes uitgegroeid tot een symbool van zelfopoffering en verantwoordelijkheid maar ook van mededogen en barmhartigheid.

Tijdens de middagpauze kijk ik naar een foto in de krant van die lange rij mensen die in Calais aan een kraampje staan aan te schuiven voor wat rijst met curry. Ik herken de gezichten. Ze lijken op die van Bilal, Mahmoud, Isa, Ezat, Idriss, Ashi, Feysal en Ghassan.
Ghassan werkt nu één week bij ons. Hij komt uit Irak. Zijn kennis van het Nederlands is beperkt maar hij gaat elke week twee halve dagen naar school om bij te leren. Ook hier heeft hij een boekje bij zich waarin hij de woorden die hij niet begrijpt noteert.
'Nederlands gaat beetje' zegt hij, 'maar andere taal moeilijk' waarmee hij ons dialect bedoelt.
De meesten zijn bang voor kassawerk maar bij hem is het zijn uitdrukkelijke wens.
'Is goed voor spreken' zegt hij. Door een gebrek aan kassamedewerkers besloten we het eens te proberen en gaven hem een spoedcursus. Hij doet enorm zijn best. Het is bewonderenswaardig hoe hij zich, met het weinige Nederlands dat hij kent, uit de slag weet te trekken.

Toen we keken voor zijn werkkledij liet hij mij zijn zwaar misvormde voet zien. Veroorzaakt door de verwondingen die hij opliep tijdens langdurige folteringen. Hij werd samen met zijn beste vriend opgepakt.
'Saddam Hoessein was beetje goed, beetje slecht. Maar nu alles véél slechter. Irak heel gevaarlijk nu. Elke dag moeten mensen onderkant van auto controleren met spiegel, is normaal in Irak. Op een dag komen ze naar je huis en dan moet jij meegaan. Jij weet niet of jij nog terug komt.' Hij laat me een foto zien op zijn gsm van een lachende jongeman.
'Dit mijn vriend. Ik zag hoe zij hem dood maakten.'
Hij haalt zijn schouders op terwijl hij naar de foto kijkt.
'Niemand weet waarom.'

Het is vreemd te moeten vaststellen dat het normaal geworden is. Deze verhalen. Dat iemand je zijn littekens toont, veroorzaakt door brandende sigaretten of een mes.
'Kijk, hier is de kogel erin gegaan, en daar (draait zich om, wijst naar een plaats op zijn rug) kwam hij er weer uit.' Gebiologeerd staar je naar de structuur van geheelde verwondingen.
De eerste keer was ik compleet overstuur. Dat was toen ik de door zweepslagen zwaar mishandelde rug van Ashi zag. Nu knik ik, ik heb het eerder al gezien. Bij jongens die naar hier gekomen zijn uit Afghanistan, Syrië en Somalië.

In het nieuws berichten ze over de transitmigranten die zich met geweld toegang proberen te verschaffen tot vrachtwagens op parkings langs de snelweg en opgejaagd door de politie verongelukken. Die duizenden kilometers hebben afgelegd om hier onder een auto te lopen.
'Waarom blijven ze niet gewoon in hun land?' sist iemand tussen zijn tanden. 'Al die problemen die ze hebben om naar hier te komen.'
Het is niet slecht bedoeld maar het klinkt alsof ze een keuze hebben. We vergeten te gemakkelijk dat deze mensen vluchten voor corrupte regimes en niets ontziend oorlogsgeweld. Wie ze liefhadden hebben ze samen met hun bezittingen achtergelaten. Ze zetten hun leven op het spel en lenen geld om de overtocht te kunnen maken. Als de vrachtwagens opengaan, is de eerste vraag die ze stellen: 'Waar zijn we?'
Het is puur toeval dat ze zich hier bevinden.
‘Waarom blijven ze niet gewoon in hun land?’

We zijn vergeten dat onze voorouders, toen de oorlog tot hier kwam, massaal op de vlucht zijn geslagen. Naar Nederland, Frankrijk of Groot-Brittannië. Ik herinner me de verhalen van mijn grootmoeder. Hoe ze vertelde hoe een deel van de familie toen in Frankrijk is gebleven.
De vluchtelingen die ik ken komen uit verschillende landen maar ze hebben allemaal iets gemeen. Ze zijn ontheemd en willen niet liever dan dat de situatie in hun land van herkomst wordt opgelost zodat ze terug kunnen.

Enkele jaren geleden zijn we met de werkleiders onder het mom van een teambuilding een dag naar de 'jungle' van Calais geweest. We dachten dat we daar iets zinvols gingen kunnen doen. Het was niet gemakkelijk om het terrein te bereiken. Overal politie met machinepistolen. Ze namen foto's van ons toen we langsreden. Tenslotte konden we parkeren. Het vluchtelingenkamp leek eerder een vuilnisbelt. Er woonden enkele duizenden mensen tussen de modder en het vuil. We hebben er wat kleren uitgedeeld en een beetje opgeruimd. Het was een en al ellende om ons heen. Je ziet het op tv, leest erover in de krant maar pas echt confronterend wordt het eenmaal je ter plaatse bent. En dat dit zich afspeelt op een boogscheut van waar we wonen.
Enkele maanden later werd het kamp met de grond gelijk gemaakt. En de inwoners op 'straat' gezet.
De stad Calais doet er sindsdien alles aan om te voorkomen dat de vluchtelingen er opnieuw een kamp optrekken. Een kleine duizend mensen die het dag in dag uit zonder voorzieningen moet stellen, en zich schuil houdt terwijl ze wachten tot ze de reis naar het beloofde land, het Verenigd Koninkrijk, onder begeleiding van mensensmokkelaars verder kunnen zetten. Deze mensen zijn moe en hebben honger. Het is winter en ze hebben het koud. Ze slapen in de open lucht. Ze zijn wanhopig en afhankelijk van vrijwilligers, lees: goed bedoelende burgers, om aan eten te komen. Mensen sterven er voor een handvol rijst. Deze situatie houdt nu al jaren aan. Dagelijks zijn er vechtpartijen. De sfeer wordt er grimmiger. De struisvogelpolitiek van onze volksvertegenwoordigers lijkt zijn vruchten af te werpen. Zij pleiten voor een hardere aanpak van het geweld. Ze hebben dit nog nooit meegemaakt en gaan de verantwoordelijken straffen.

Ik blader in het boek. Volg het verhaal via de sombere prenten van Felix Hoffmann. En bedenk dat de stad Calais en bij uitbreiding eigenlijk heel Europa een kleine zevenhonderd jaar later nood heeft aan enkele respectabele, betrouwbare leiders.
Waar en wie zijn ze vandaag, 'Die Bürger Von Calais’?

GOEIE TIJD

'Dag Chef!'
Ik moest even kijken naar de glimlachende, kolossale man voor ik hem herkende.
'Ismail uit Macedonië!'
Hij knikte triomfantelijk en knipoogde naar de vrouw die met hem meegekomen was. Het was ook niet gemakkelijk om hem te herkennen, hij was verbijsterend veel bijgekomen, om niet te zeggen dat hij nu bijna twee keer zo breed leek als toen hij hier nog werkte. Daarnaast hanteerde hij nu ook een wandelstok. Ik besefte plots dat ik moest stoppen met staren en ging verder met het prijzen van meubelen.
'Hoe gaat het Ismail?'
'Niet zo goed chef...' Hij wees naar zijn hoofd. 'Ik heb vorig jaar herseninfarct gehad. Het was heel erg. Ik lang ziek geweest. Niet gedacht dat ik weer ging rondlopen chef... Ismail bijna weg!' Hij hield zijn hoofd een beetje schuin en hij sloeg zijn ogen neer.
'Moeilijke tijd. Ik moet nog steeds opletten als ik stap want altijd duizelig.'
Zijn vrouw wenkte hem om naar iets te komen kijken.


Vroeger zat hij in ons kotje, een Kringloopwoord voor de ontvangstreceptie. Hij was er heer en meester, en had er zijn eigen bureau.
Je hebt van die mensen die hun werk doen en het daarbij houden. Meer moet je niet verwachten. Je zou het met wat goede wil bijna als een milde vorm van autisme kunnen beschouwen. Hij was zo iemand. Ook al betrof het een noodgeval, je kon hem onmogelijk naar een hogere versnelling schakelen. Maar het moet gezegd: wat hij afleverde was in orde.
Zelf was hij er eigenaardig genoeg van overtuigd dat hij de hele Kringloopwinkel op zijn brede schouders droeg. Hij deed hier alles, nou ja, op mijn werk na dan, maar ik vraag me wat dat betreft nog steeds af wat hij anderen vertelde.
Toen hij vertrok, hebben we dat bureau weggenomen.

Maar verder was het een beste kerel. Hij kwam 's morgens altijd goedgemutst binnen en hij was op het overdrevene af vriendelijk tegen de klanten. De eerste weken nadat hij zijn traject had afgerond werd er dan ook massaal naar hem gevraagd.

'En hoe gaat hier het chef?' De textielafdeling had zijn vrouw opgeslokt en hij liep verloren.
'Goed hoor, Ismail. Een beetje weinig medewerkers voor het ogenblik. Maar het lukt ons wel.'
Hij lachte.
'Weet je nog chef, toen ik in kotje zat?'
'Nauurlijk, dat is nog maar vier jaar geleden.'
'Toen had jij geen problemen chef, want ik was hier. Ik deed werk van minimum twee personen! Soms ook meer! Andere mensen niet veel werken, maar ik deed bijna alles. Weet je nog? Dat was goeie tijd voor jou chef!'
Hij bulderde van het lachen. Het geluid weerkaatste tussen de muren. Ik was die verpletterende lachbuien van hem helemaal vergeten. Of misschien had ik de herinnering eraan verdrongen.
Vertoeven in zijn voormalige werkplaats deed hem zichtbaar goed. Zijn gezondheidstoestand verbeterde met de minuut.
Nog even en hij was weer helemaal de oude.

BOOG

Het heeft lang geduurd voor ik het door had. Misschien wilde ik het niet weten. Er zijn nu eenmaal dingen die je liever niet weet. En het viel ook niet echt op.
Ze lachte een beetje vreemd, dat wel. En soms hield ze een hand dicht bij haar mond zoals mensen doen als ze zich schamen voor hun gebit, bijvoorbeeld omdat er een tand ontbreekt. Niet ergens achteraan maar daar helemaal vooraan in het midden.
Maar ook dat deed ze zo behendig dat ik het pas later zag.
Ze was heel stoer en had altijd een antwoord klaar. Soms werd je gewoon uit je sokken geblazen omdat wat ze zei geenszins correspondeerde met het gespreksonderwerp van dat moment. Dan lachte ze triomfantelijk, aangestoken door de verwondering op je gezicht.
'Dat had je niet zien komen hé!' zei ze grinnikend. Ze had gelijk.

Je kunt veel over haar zeggen maar niet dat ze geen gevoel voor humor had. En hoe brutaal ze soms ook was, ze kon evengoed meelevend zijn, en voor de zwakkeren onder ons sprong ze altijd in de bres. Dat verklaarde ook haar relatie met dat graatmagere joch van achttien jaar, die bijna een hoofd kleiner dan zij was. Een rare snuiter die leek te wonen in die vuile anorak met grote kap waar hij zich in verborg. Een wilde kat die louche zaakjes deed en voor de rest geen reet leek uit te voeren op wat gesleutel aan zijn bromfiets na. Onbeschaamd teerde hij op haar loon. En zelfs al kwam ze te weten dat hij haar terwijl ze werkte bedroog met een ander, toch had ze het gevoel dat zij de baas was en het in hun relatie voor het zeggen had. Ze was dus ook een beetje naïef.

Ze was groot en fors gebouwd en had lang haar waar ze graag mee zwaaide. Ze was geen fotomodel maar mooi op haar eigen manier. Ze had iets puurs, ongekunstelds, en een kinderlijkheid die je vaak bij twintigers ziet. Maar zij was bijna dertig. En ze had een zoontje van een jaar of acht, dat te klein was voor zijn leeftijd. De eerste keer dat ik de jongen zag, had hij in zijn broek geplast en een grote snottebel op zijn bovenlip. Ik moest hem vragen met die onder gepiste broek uit de zetel te komen waarin hij - in de winkel - zat. Hij begreep niet goed waarom. Toen kocht ze hier gewoon een slipje en een andere broek voor hem. Hoewel het geen aankoopmoment was, lieten we begaan. En zo loste ze het op, op haar manier. Het OCMW was al geruime tijd in stilte aan het kijken om de jongen te laten plaatsen, vooralsnog zonder succes.

Generatiearmoede. Veel kansen had ze niet gekregen en daar, naar eigen vermogen, het beste van gemaakt. Er viel haar niets te verwijten.
Soms kregen we groenten om onder de medewerkers te verdelen. Daar moest ze niet van weten.
'Ik gebruik alleen maar groenten uit bokalen' zei ze op een keer. Het klonk als een boutade.
'De kleine lust die verse niet.'
'En jij?' vroeg ik. Maar ik wist het al. Of ik had het kunnen weten. Want elke morgen toverde ze een grote zak Pirato zout tevoorschijn.
'Ik eet alleen maar chips' zei ze.
'Ik steek ze in mijn mond en wacht tot ze zacht worden en dan slik ik ze door.'
Weer een aanwijzing. Maar ik hoorde het niet.
Of ik deed alsof ik het niet hoorde.

Alles werd pas duidelijk die ochtend dat ze heel bloot en openlijk naar me lachte en ik eindelijk haar tanden zag. Een mooi, wit regelmatig gebit. Haar hoofd leek ineens twee keer zo groot. En hoewel haar glimlach nu iets, bijna onverdraaglijk liefs verkregen had, zag ze er plots ook heel gevaarlijk uit met die mond vol enorme tanden. Ze kreeg haar lippen bijna niet meer op elkaar, en telkens ze het probeerde, puilden haar boven- en onderlip naar voren. Dat verklaarde waarom het niet echt opgevallen was dat ze voordien zonder tanden door het leven ging. Haar mond bleek zo vergroeid dat er geen plaats meer was voor een gebit.

Maar het lachen verging haar snel. Soms kwam ik bij haar werkpost en biggelden de tranen langs haar wangen.
'Het doew vewschwikkelijk veew pijw!' brulde ze huilend. Het was heel aandoenlijk om die grote, stoere vrouw met dat gezicht vol tanden zo te zien.
We hadden allemaal met haar te doen.
Geregeld ging ze naar de tandarts om haar nieuwe tanden bij te laten vijlen, zodat ze beter pasten. Het hielp niet echt.
Toch zette ze door.
'Iw moew die tanden wew inhoudew andews went het noowt' snikte ze. Verbeten werkte ze met een van pijn vertrokken gezicht verder. Dit duurde enkele weken en toen zagen we plots hoe ze in de pauze met een nagelvijl haar vals gebit zat bij te vijlen.

'Wat doe je nu!' riep ik, 'dat mag je niet zelf doen, dit is werk voor een specialist!'
'Specialisten mijn kloten!' zei ze stoer. Ze was terug.
'Dat ik elke keer weer moet wachten tot ik naar de tandarts mag en zoveel ga betalen voor iets dat ik veel beter zelf kan doen! Want wie kent mijn mond nu beter dan ikzelf?'
Wat ik vreesde werd bewaarheid. Haar tanden begonnen te klapperen in haar mond. Het werd een kunst ze binnen te houden. Op een keer barstte ze in lachen uit aan tafel en vlogen haar tanden in een sierlijke boog door de ruimte. En dat was het einde van haar nieuw gebit.
Al snel was ze weer de oude. Met het enige verschil dat ik het nu wist. Dat er in heel die mond geen tand te bespeuren viel. En dat ze moest overleven op chips en vloeibaar voedsel.

Ondertussen is ze hier al enkele jaren weg. Maar deze week kwam ze nog eens langs. Het was druk en ik zag haar in de verte. Ze was nog geen haar veranderd. Ze liep als een reuzin naast dat schriele ventje van haar en ik zag hoe ze lachend zwaaide naar een kennis. En hoe ze daarbij onopvallend een hand voor haar mond hield.

CONVERSOATJES ME N GLAS 28

'Zeg' zeg myn glas
'Is da nu de nieuwe mode?
Hey! HALLO!'

'Ja?'

'Jamoa, da goat ier ozoa nie goan wi!
Gy en ik moetn ne kée klappn!'

'Oe?'

'How zeg, ge goa j nu toch nie
van n domm geboarn ee!
T joar is verre oavege en gee
nog nietn gedroenkn!'

Ja... K goa n moa were stille zettn zekers...

'Wuk is ter éegluk goande?
Oeveel joar zyn w ool toope?
Oe kuj zoa zwiegn teegn my?
T zoe moetn n twuk zyn mè my
k zoe t sebiet zeggn!
Moa gy... Ge zy lik ne geslootn boek!...
(zucht)
'MOA WUK GOA DAT IER VERDOMME ZYN VINT!
GOA J NOG JOEN MUULE OOPN DOEN OF WUK?!'

Zukn glas... Zoej da nie in de container smytn?!

(gesnik, twiss deur de kassedeure)

'Drienkn doe j wel mè twéenn ee...
Peis je gy éegluk wel up my?...
GY KIEST DER VOARN MOA IK NIE!'
Best da n glas géen tann ee...

'Ort, gee gelyk, k moeste derover geklapt een
moa t wos n impulsieve beslissinge...
Ee coroazje, t is moa tien doagn mée'

'WUK! TIEN DOAGN! GE VANG ZE GY ZEEKRE?!'

Moet er n twien n glas éen?

MISSE

'De Kringloopwinkel in Avelgem, mè Rino!'
'Alloo? 'Is t mè de Kriengloopwienkle?'
'Ja, mè Rino, van de Kriengloopwienkle in Oavelgem.'
'Hallo, ik ée doaves noa de centroaln nummre gebeld voe n upoalinge moa ze willn nie komm!'
'Oe ze willn nie komm?'
'Nins, en t is pertank nie verre, t is in Wortegem-Petegem.'
'Padon madam, moa ik zyn nie van olier, woa lig da ton?'
'Wèja, da is Woaregem ee!'
'Is da groendgebied Woaregem?'
'Bèjoat!'
'Want ut uus groendgebied nie is, meugn wieder nie komm, moa zyn t de collegas van gunter noa wie da j goa moetn belln.'
'Moa t is Woaregem zegge k! K weune ier ool héél myn leevn, k goa t ik oalyk wel weetn zeekre?!'
'A, da moe ton ne misse zyn...'
'Ja, k peis t wok! Nu moa wi, k goa myne plan wel trekkn!'
'Neeneen, k goa sebiet ne kée belln voe t ortn oe da t in mekoar zit, zeg ne kée joene tillefonnummre...'
(zegt haar telefoonnummer)
'Kyk, k goa binn de vuuf minuutn were belln!'
'Jah...'


'Alloo?'
'Alloo, t is mè Rino van de Kriengloopwienkle.'
'Ja?'
'T is in verband mè die upoalinge.'
'Ja?'
'Wortegem-Petegem is ool Oast-Vloandern.'
'Ja?'
'En ier is t Zuud West-Vloandern.'
'Allez, en ge goa ton nie komm gydre?'
'A néew, we meugn nie volgens d ofsproakn da we met de collegas gunter een gemakt.'
'A ja, k at wel gepeisd da j nie gieng kunn komm.'
'Moa uj wilt, geeve k n tillefonnummre van de Kringwinkle Vlamsk Ardennen, ze goan zydre ton komm.'
'Jaja... Aja? Ewelja, zeg moa...
(zeg het telefoonnummer)
'Dus k moe k ik nu noa doa belln?'
'Joag.'
'Haja, k goa k ik da ton ne kée probeern née... Moa u ze t doa nie moetn éen, goa k dermee noa t containerpark wei!'
'A, moa ze goan bly zyn da j belt!'
'Allez gow...'
'Veel succes en nog ne goenn dag!'
'Ja, mersie.'
'Jow...'

DERTIG DAGEN ZONDER TRUMP & CO

Maar we mogen niet klagen zeggen de mensen weleens nadat ze een lange rij klachten hebben geformuleerd. Daarmee bedoelen ze dat het altijd nog erger kan.
Toen de actie 'Dertig dagen zonder klagen' aangekondigd werd, dacht ik eerst dat het idee uit de koker van onze beleidsmakers kwam. Dat kwam doordat ik op zoek ging naar wie het meeste baat had bij zo'n actie. Dertig dagen zonder zagen, in stilte verder kunnen werken aan ondoorgrondelijke verklaringen waarmee mist gespoten wordt over onverkwikkelijke zaken en praktijken terwijl de massa eventjes dankbaar rondloopt op blote voeten, goede daden verricht en complimenten afvuurt.
Uiteindelijk bleken de bedenkers van de actie twee goed bedoelende dames te zijn.
De laatste jaren is het besef gegroeid dat, als de mensheid het nog een tijdje uit zal houden op deze wereld, het dankzij de vrouw zal zijn. 'Vrouwen aan de macht' dus, al klinkt deze slogan dan weer misschien teveel als iets dat aan een mannelijk brein ontsproten is. Liever opteer ik voor 'Vrouwen aan het roer'.
Het is onze enige kans.
Hopelijk hebben ze het nog niet opgegeven. Want wanneer ons landelijk bestuur als verkozenen door het volk de mensen in de kou laat staan door incompetentie en geklungel, lijkt het eerder alsof ze zich van dit wraakroepende schouwspel afkeren met een actie als 'Dertig dagen zonder klagen'.

Nog niet zolang geleden ging de wereld verbaasd opgekeken hebben bij wat er zich momenteel aan de politieke top van ons landje afspeelt. Je zou het op gewenning kunnen steken dat er niet veel interesse meer is voor het zoveelste schandaal, de zoveelste ruzie. Maar het is helaas veel erger dan dat. De waarheid is dat het er in de ons omringende landen jammer genoeg niet veel beter aan toe gaat. En dat hebben we allemaal te danken aan de 45ste Amerikaanse president, Donald Trump.
Wat hebben we toch gelachen, om die malle verschijning, die omhooggevallen parodie op de Amerikaanse droom. Wat waren we geschokt toen al die gekke Amerikanen op hem stemden en hij naadloos opging in dat witte huis. Het zal zijn tijd maar duren dachten we terwijl hij de ene na de andere blunder beging. De hele wereld keek verbijsterd naar die man die enkel zei wat hij dacht en deed wat hij wou. Zijn potsierlijke onhandigheid, zijn platvloersheid, zijn onmetelijke ego en complete gebrek aan schaamte haalden een tijdlang dag na dag het journaal.
'Ze zullen die man toch neerleggen?' opperde iemand uit ons kennissenkring. 'Dit kan toch niet blijven duren?' We deden alsof we het niet hoorden maar keerden ons met vochtige ogen van het treurspel af. En toen was het plots geen nieuws meer. We waren eraan gewend geraakt.

En we hadden niet door dat het geklungel hem alleen maar populairder had gemaakt. Hij was er het levende bewijs van dat Jantje Lul kan promoveren tot de absolute god van donder en bliksem.
In 'Being There', een film uit 1971 van Hal Ashby gebaseerd op een roman van Jerzy Kosinsky, wordt de wat simpele tuinman Chance, vertolkt door Peter Sellers die er een Golden Globe mee won, door een samenloop van omstandigheden en eigenlijk zonder dat hij het beseft, voorgedragen als de volgende president van Amerika. Het is grotesk, absurd en verontrustend tegelijk. Gelukkig was het maar een film.
Ik moet er vaak aan denken als ik naar Trump kijk. De pellicule is vlees geworden. Maar was Chance nog een lamme goedzak, dan is Trump eerder de verpersoonlijking van het kwade.
Elke dag hopen we dat het zijn laatste is in dat witte huis en constateren ondertussen dat de schade die hij toebrengt niet meer ongedaan kan worden gemaakt. Zijn toorn is als een virus dat overal ter wereld toeslaat, wereldleiders en hun entourage infecteert en lustig verder woekert. Overal wordt haat getwittert en liegt men de waarheid bij elkaar. En iedereen lijkt klaar te staan om het wapenarsenaal van a tot z uit de kast te halen en er op ouderwetse wijze nog eens vol tegenaan te gaan.
De aarde lijkt vandaag een kolkende zee waarop we ons staande proberen te houden terwijl er aan iedere teen een piranha hangt te zwalpen en de haaien in aantocht zijn, gevolgd door kwaadaardige walvissen.

Maar we mogen niet klagen.

woensdag 31 januari 2018

ZOATERDOAGE

'De Kringloopwinkel in Avelgem, mè Rino!'
'Alloo? 'Is t mè de Krienkloopwienkle?'
'Ja, mè Rino, van de Kriengloopwienkle in Oavelgem.'
'Alloo, tis voe te vroagn, morken is dunderdoage, is de wienkel ton oopn?'
'Ja, tussn kerstdag en nieuwdag sluutn we nie.'
'Alloo, k goa ton zoaterdoage komm!'
'Zoaterdoage?'
'Of is die wienkel nie oopn zoaterdoage?'
'Jejoaj, want t is éegluk ne geweune zoaterdag ée!'
'Of moete k vrydoage komm?'
'Tis gelyk, we zyn héel de weke oopn...'
'Alloo, morken of zoaterdoage?'
'Oké...'
'Of vrydoage?'
'Ja zeg...'
'Wel, toet morken of toet zoaterdoage? Of toet vrydag!'
'...'

FEESTJE

'Was het feestje gisteren?' Ahmed knipoogt schalks naar me.
'Hoe bedoel je?' vraag ik.
'Ik kan het ruiken' zegt hij. 'Alcohol.'
Ik heb de avond voordien twee glazen wijn gedronken, en twee biertjes. Dus schud ik het hoofd.
'Dat kan niet' zeg ik. 'Je bluft.'
'Nee echt, ik ruik het. Ik heb een goed werkende neus. Ik ruik het bij de meesten van jullie.'

Er is plaats in de winkel voor een complete slaapkamer. We zijn begonnen met een driedeurs kledingkast in elkaar te zetten. Straks gaan we het queen size bed opstellen. Er is ook nog een bijhorende kaptafel en twee nachtkastjes. Het betreft een oude, charmante slaapkamer in teak, vermoedelijk uit de jaren zestig.
We noemen het retro hoewel het niet klopt. Retro is een nieuw gemaakt product, gebaseerd op oude ontwerpen. De juiste benaming voor deze meubelen is vintage.

Het hoofdeinde van het bed is een smal, gelijkbenig trapezium op pootjes dat aan weerszijden ruim een halve meter buiten het slaapgedeelte uitsteekt, daar waar de nachtkastjes komen. De breedste zijde zit bovenaan. Afgeronde hoeken. Conische pootjes. Best wel een mooi geheel - uitbundig en sober tegelijk - enkel jammer van een paar lichte krassen, waarschijnlijk opgelopen bij het verhuizen. Maar niet onoverkomelijk en met wie een beetje handig is krijgt dit elegante pronkstuk zonder al te veel moeite de glans van weleer.

'Wat bedoel je met jullie?' vraag ik hem.
'Niet moslims' zegt hij zonder aarzelen.
'Ben jij een goede moslim?'
'Ik doe mijn best.'

Hij is een stuk groter en robuuster dan ik. Een hand van mij past in de zijne als een schoteltje in een bord. Hij heeft een woeste baard zonder snor. Een redelijk streng gezicht maar zijn ogen verraden zijn vrolijke ziel. Ze stralen iets ondeugends uit. Hij maakt geregeld grapjes en soms zingt hij luidop in het magazijn.
Ik werk graag met hem samen. Hij denkt na voor hij begint. Hij is tien jaar jonger dan ik maar hij heeft me al veel geleerd over het ineen zetten van meubelen.

'Vroeger was ik geen goede moslim' zegt hij plots. 'Oorspronkelijk kwam ik naar België met de bedoeling om hier enkele maanden te werken en dan terug te keren. Het was bekend dat je in België op korte tijd veel geld kon verdienen. Maar het duurde langer dan ik dacht.' Hij grinnikt hoofdschuddend zijn mooie regelmatige tanden bloot.
'Nu ga ik in de zomermaanden drie weken naar Marokko om mijn familie te bezoeken maar de rest van het jaar woon ik hier, al bijna twintig jaar. Ik wil niet meer terug, ik heb hier vrienden en vast werk. Ik ben een Belg geworden.'

Een bed heeft een geschiedenis, meer dan enig ander meubelstuk. Wat voor mensen hebben erin geslapen? Was dit een ouderlijk bed waarin een hele kroost werd verwekt? En nu de eigenaars oud geworden zijn, niet meer op eigen benen kunnen staan en naar een rusthuis werden gebracht, of er misschien al niet meer zijn, is het van een ooit gekoesterd meubelstuk afgegleden naar een oudbollig en nutteloos ding. Of erger nog, is het beladen door ontrouw of zijn er mensen in gestorven...
Kom naar de Kringloopwinkel, bed! Wij wissen je verleden en bieden je een kans op een tweede leven, vers en onbevlekt. Met een beetje geluk wordt een jong koppel verliefd op je en krijg je een opknapbeurt én een nieuwe thuis. En wie weet wordt dat ouwe metalen bednet van je van tijd tot tijd weer eens grondig opgerekt!

We schuiven de zijpanelen in hoofd en voeteneinde. Ahmed draait de schroeven vast.
'Waarom was je geen goeie moslim?'
'Toen ik naar België kwam, was ik een jonge man. Ik woonde en werkte toen in Antwerpen. Ik presteerde veel uren omdat ik geld nodig had om naar huis te sturen. Maar ook omdat ik niet wist wat ik met mijn vrije tijd aan moest. Het was een moeilijke periode, ik miste mijn familie en land. Ik had het ook lastig met de weinig respectvolle manier waarop de mensen hier met me omgingen. Ik begon op café te gaan, was vaak dronken in het weekend en maakte vrienden die drugs gebruikten. Ik heb het allemaal geprobeerd. Ik herinner me niet zoveel van die jaren. Ik raakte vaak betrokken in knokpartijen en mocht geregeld een nachtje in de gevangenis slapen.

En toen leerde ik op café een oudere man kennen. Ik had hem al eerder gezien; we maakten zelfs grapjes over hem omdat hij altijd alleen zat en koffie dronk.
Op een keer, ik had een verschrikkelijke kater, kwam hij naast me zitten. Hij vroeg me wat mijn plannen voor de toekomst waren. Ik moest bekennen dat ik geen plannen had. We begonnen te praten. Hij overtuigde me ervan dat ik evenveel recht had om hier te zijn als iemand anders. Hij toonde me de weg terug naar de moskee en ik stopte met drinken en het gebruiken van drugs. Vermeed vechtpartijen. En toen gebeurde er iets vreemds: ik kreeg het gevoel van eigenwaarde terug. Ik zwijg niet meer wanneer iemand me zonder respect behandelt.'
Hij glimlacht.

'En wat zijn je plannen nu?' vraag ik. Hij begint te lachen.
'Ik weet het nog altijd niet' zegt hij.
'Maar ik kan wel ruiken als iemand van feestje komt.'

30 DAGEN ZONDER KLAGEN

Mijn assistente klaagde steen en been. En het was terecht dus moedigde ik haar aan.
'Doe maar' zei ik, 'nu het nog kan.'
'Hoezo' vroeg ze terwijl ze me niet begrijpend aankeek.
'Volgende week is het voorbij' zei ik. Dan begint 'Tournée Minder Gal', ofwel '30 Dagen Zonder Klagen'.'
Ze keek bezorgd.
'Het is niet zo dat we dan niet meer mogen klagen' verklaarde ik, 'maar we moeten het bewust doen zodat we er meer van kunnen genieten. Het beste is dat we bellen naar iemand, er alles wat op onze lever ligt in één keer uitgooien en dan weer inhaken.'
Ze fronste de wenkbrauwen en keek me aan met die blik waarmee ze me aankijkt als ze me niet gelooft. Want soms vertel ik dingen die niet waar zijn, ik geef het eerlijk toe. En dan kijk ik. Om te zien of ze erin trapt. Wat ze af en toe ook doet. Maar de laatste tijd steeds vaker niet en dan krijg ik dus die blik.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik het eerst ook maar moeilijk kon geloven. Dertig dagen waarop je niet kunt klagen. Over dat er geen winters meer zijn. Of dat het te koud is. Dat de okselstick zo einde carrière is dat hij je oksels bijna lijkt te scheren. Over de eindeloze rij roet spuwende wagens waarachter je voor en na het werk staat aan te schuiven.
Over de 'niet liegende maar ook niet de volledige waarheid vertellende' Theo Francken.
Over het leger monsters onder ons bed.

Ik vroeg me af wie er meest baat heeft bij het feit dat de mensen eventjes niet mogen klagen. Wie hierachter zat. Pas toen ik de dames die met de actie op de proppen kwamen op de radio hoorde en daarna op tv zag raakte ik overtuigd van hun goede bedoelingen.
Als je af en toe dingen vertelt die niet waar zijn, dan geloven ze je op den duur ook niet meer als je iets vertelt dat wel waar is.
Het is iets dat Trump helaas nooit zal overkomen.

'De mensen die de actie 'Dertig Dagen Zonder Klagen' organiseren wijzen erop dat er een verschil is tussen bewust en onbewust klagen. En dat laatste willen ze weg' zei ik. 'Want volgens hen is het niets meer dan een besmettelijke, nare gewoonte. Bijvoorbeeld: je wordt wakker omdat de wekker afloopt en je denkt, 'die vervelende wekker, ik moet nodig een ander muziekje'. En: 'het bed is zo warm en ik heb nog geen zin om op te staan, mocht ik maar blijven liggen'. En, wanneer je de gordijnen opent: 'Wat is het weer grijs en donker buiten, en het zal waarschijnlijk de hele dag zo blijven'. Enzovoort, de hele dag door – dat soort chronisch klaaggedrag – daar moeten we vanaf, snap je?'
'Maar nu mag het dus nog eventjes?' vroeg ze, 'tot volgende maand?'
'Nee' zei ik, 'enkel tot volgende week. Vanaf maandag begint de actie'.
'Waarom' vroeg ze, 'waarom beginnen ze halverwege de maand? Kunnen ze niet aan het begin van een maand van start gaan?' en ze schudde vol onbegrip haar hoofd.
'Ja!' riep ik. 'Doe maar! Ga er maar voor! Goed bezig!'

In al mijn enthousiasme vergat ik dat 'Blue Monday', de maandag van de laatste volle week van januari, de reden was. De dag waarop veel mensen plots de weerbots voelen van de eindejaarsperiode en dan moedeloos en mistroostig zijn. Een goeie dag dus om te beginnen met de actie die heel gepast eindigt op 14 februari, met Valentijn.

Aan de dag daarna willen we nog niet denken.

DOCTEUR

'Patrron! Ne gelukkign nieuwjoare!'
Die stem!
Ik verlaat de sortering en ga kijken of het waar is, of het Richard is die gedag komt zeggen.
Een lange slungel die een eind boven me uitsteekt. Hij draagt een grijze muts die tot net boven zijn ogen komt. Een donkerblauw, hermetisch gesloten jack met de kraag over zijn kin, tot aan zijn mond.
Lange stelten in een skinny jeans.
Door die ingevallen wangen kun je de afdruk van zijn schedel zien. Toch maakt hij een vitale indruk.
'Patrron! Tis voe te zeg ne gelukkign nieuwjoare! En ne beetre gezoendheid dan van my!' Ik schud zijn benige hand.
Zijn vader is Franstalig en zijn moeder Nederlandstalig, of beter nog, West-Vlaamstalig.
'Hoe gaat het Richard?'
'Bèja, ke meuge nie kloag nie! Ja, tis ooltyd wel n twuk moa çava! Kyk, ken ierrch wel n zwellinge (toont zijn hals waar ik eigenlijk niet direct iets zie) en ierrch myn béen, das wok iets roars moa voe de réste, k zegge t: ik meugn nie kloagn!'
'Allez, Richard, fijn je eens te zien!'

'Haja, ik peizn ool lange ik moete kée goan noa myne noedn patrron. En k moest ierrch passeern en ozoa! Ja ke komn sjuuste van n docteurrch en je zeg, Rrichard, je goa gy were moetn werrkn! Tès nietn an te doene! Haja... Ut n docteurrch da zeg, ton goa k ik moetn werrkn zeekre?'
Hij steekt die benige schouders op. Ik heb Richard altijd sympathiek gevonden. Het scheelde geen haar of hij had zijn termijn hier uitgedaan, ook al heeft hij amper de helft van dat traject daadwerkelijk gewerkt. Wie hem voor het eerst ziet kan het misschien moeilijk geloven maar hij is een echte hartenbreker. Hij kan zo ontwapenend eerlijk uit de hoek komen.
Toch ben ik ook vaak kwaad op hem geweest. Een boosheid die voortkomt uit ontgoocheling. Omdat hij er weer niet was. Omdat hij opnieuw verstek gaf. Ik geef het niet graag toe maar soms was het een lijdensweg.
Wat doe je eraan? Als hij een doktersbriefje heeft?
Richard kon van de één op de andere minuut doodziek worden. Je wist 's morgens nooit of hij de avond zou halen. Hij werd lijkbleek terwijl je erop stond te kijken. Het was onmogelijk te achterhalen wat de oorzaak was, maar plots begon hij te schudden en te beven. Het verwonderde ons op zo'n moment bijna dat hij geen schuimende bellen begon te blazen uit neus en mond. Of plotseling in elkaar zakte.
Het is één van Richards grootste talenten: stante pede ziek worden.

'En tis wok doamee da k ne kée binn springe: voe te kykn uj gy géen werk zoed één voe my!'
'Hoelang is het geleden dat je hier gestopt bent Richard?'
'Ja t is, ik peis, wachte wei, ja, kweet nie, miskien drie joar nu?' Dat is een beetje overdreven. Het is exact een jaar en twee maanden.
'Om hier te kunnen werken moet je minimum vijf jaar werkloos zijn, weet je nog? Dus moest je nu werk vinden, moet je daarna weer vijf jaar werkloos zijn voor je hier opnieuw kunt beginnen.'
'Luuster, ik weetn da k vele ziek zyn, moarrch ziek of nie ziek, je meugt erup reekn, ik zoe toch komm werrkn! Zels ool zyn k doaziek! Ik zoe nie mée tuus bluuvn doavoarrn!'
'Ja Richard, maar dat is nu eenmaal één van de voorwaarden.'
'Oeie... Nog twée joarrch tuus zittn dus... Ik wete nie ut da goa lukkn voe da zoa lange te rekkn! Moa ke kunne t probeerrn ee! Miskiens mè ne nandern docteurrch!'

FANTASIE

Tijdens de middagpauze keek ik in de krant.
'Kijk' zei ik tegen Nathalie, 'in Rotterdam is de politie binnenkort gemachtigd om kledij van bepaalde jongeren af te nemen. Dit in het geval ze niet kunnen verantwoorden hoe ze aan het geld komen om dergelijke merkkledij te dragen. Natuurlijk voelt een deel van de uitheemse bevolking zich meteen geviseerd. Maar het is een beetje zoals de politie in Antwerpen auto's in beslag neemt wanneer de bestuurder niet kan rechtvaardigen waar hij de financiën vandaan haalt om zo'n dure wagen in zijn bezit te hebben. Zo willen ze de strijd tegen criminaliteit en het drugsmilieu aanbinden. En daarom willen ze nu agenten opleiden in het herkennen van merkkledij. Dat zou een perfecte job voor jou zijn!'
'Zeg!' zei Nathalie, 'wil je me hier weg of wat?'
'Natuurlijk niet' zei ik. 'Het is gewoon dat jij een specialist bent als het erop aankomt merkkledij te herkennen.'

Nathalie is mijn assistente. Nooit gedacht dat ik nog ging kunnen zeggen dat ik een assistent had, laat staan een assistente. Het lijkt me meer iets voor een tandarts, of een apotheker. Ik zocht de exacte betekenis op: ondersteunend medewerker. Synoniemen: helpster, ondergeschikte, dienaar, hulpje. Maar ook: collaborateur, collega, ambtgenoot, gildebroeder. Op woordenboeken.nu gaat men nog verder, daar staat er 'waterdraagster'. Het is niet gelogen, en eigenlijk geldt dat voor ons allebei want voor alle duidelijkheid: we werken samen. En af en toe dragen we water naar de zee.
We pakken de problemen met vereende krachten aan en proberen eruit te komen. Ik ben diegene die, als het niet lukt om tot een consensus te komen, de knoop mag doorhakken maar het had net zo goed andersom kunnen zijn. Daarnaast gebeurt het maar zelden dat we het niet eens zijn of worden.
Samen trotseren we stormen. Het water komt ons soms tot de lippen maar tot hiertoe hebben we het altijd gered. Een kleine vestiging zoals Avelgem heeft het voordeel dat je niet zoveel werknemers nodig hebt. Het nadeel is dat je het snel voelt als er iemand ontbreekt.

Normaal hebben we hier zo'n acht, negen medewerkers. Vier van hen hebben onlangs hun traject afgerond. Door gebrek aan kandidaten bij het OCMW konden er maar drie van hen vervangen worden. Twee van de drie vervangers vielen na enkele dagen alweer af. Dat is niet zo uitzonderlijk. Duizend en één redenen. Zoals familiale problemen, lichamelijke aandoeningen of gewoon geen zin om te werken. Het is wat het is.
En soms belanden we in een crisissituatie. Deze week was het zover. Een of andere besmettelijke ziekte trof onze groep - op Ndue en Feysal na. Dagenlang moesten we het met twee medewerkers rooien. Twee personen, dat is het strikte minimum. Iemand om de goederen in ontvangst te nemen, iemand om aan kassa te staan. Het zorgt ervoor dat je inventief blijft.
Nathalie nam in haar eentje de textielafdeling voor haar rekening. Dat is de helft van onze winkel als je het qua ruimte en omzet bekijkt. De andere helft bestaat uit huisraad, curiosa, hobby, speelgoed, boeken, muziek en de meubelafdeling. We doen wat we kunnen.
Aan de ziektebriefjes te zien is iedereen (hout vasthouden) volgende week terug.

En af en toe gaat Nathalie aan de computer zitten met een stapel kledij, schoenen of handtassen waarvan ze het merk dan opzoekt. Geregeld gaat het om stukken van vele honderden euro's. Exclusieve merkkledij van grote modehuizen. Dan gaat de prijs hier fors omhoog. Niet zelden kost zo'n ding dan dubbel of zelfs drie keer zo veel. Schrik niet als de koop van je leven je twaalf euro kost!
'Stel je voor' zei ik, 'dat zo'n agent bij gebrek aan kennis iemand viseert die een jas draagt van de H & M, kun je je het gezichtsverlies al voorstellen? Maar dat kan voorkomen worden als jij de ordediensten helpt, en als compensatie schenkt men die kledij dan aan de Kringloopwinkel. Daarna bieden wij de spullen opnieuw te koop aan. Zo krijgen die arme drommels tenminste de kans hun dure winterjas voor een meer dan redelijke prijs terug te kopen en hebben ze een geldige verklaring én een kasticket om zich te verantwoorden bij de ordediensten!'
'Ja...' zuchtte Nathalie terwijl ze een sigaret uit haar pakje plukte en opstond om te gaan roken.
'Je fantasie slaat weer op hol.'

BRIEF

'Kan ik spreken, Rino?'
'Natuurlijk' zeg ik. 'Kom straks naar mijn bureau.'
Tien minuten later hoor ik Feysal de trap oplopen.
'Ik heb brief gekregen' zegt hij en overhandigt me een envelop.
Die is aan hem geadresseerd. Ik vouw de brief open. Hierop staat zijn naam bovenaan. Het betreft een uitnodiging voor de opening van een nieuwe winkel in zijn straat. Aansluitend is er een receptie. Tevens krijgt de geadresseerde met deze brief tien procent korting op wat hij er die avond aankoopt.

'Het is een uitnodiging' zeg ik.
'Waarom?' vraagt hij.
'Gewoon' zeg ik. 'De winkel is nieuw en de uitbaters nodigen de buren uit voor een drankje.'
Hij staart naar het papier.
'Het is reclame' zeg ik. 'Het betekent niets.'

'Maar waarom mijn naam?'
'Omdat je met de brief korting krijgt en die is niet voor iedereen. Enkel voor de mensen die deze persoonlijke uitnodiging kunnen voorleggen. Kennissen en familie wellicht. En blijkbaar ook de buren.'
'Maar ik ken mensen niet!'
'Het is niet belangrijk Feysal.'
Ik kijk nog eens naar de uitnodiging.

'Je hoeft je geen zorgen te maken' zeg ik, ' want je bent toch te laat. De opening was drie weken geleden. Je kunt de brief gewoon weggooien.'
Hij knikt, zichtbaar opgelucht, vouwt de brief zorgvuldig dicht, steekt deze terug in de envelop en daarna weer veilig in de binnenzak van zijn jas.

KOOPJES

‘De Kringloopwinkel in Avelgem, mè Rino!’
‘Alloo? Is t mè de Kringloopwienkle in Oavelgem?’
'Mè Rino, van de Kringloopwienkel in Oavelgem!'
'Alloo, is t met de chef?'
'Tis mè de verantwoordelijkn!'
'Wel chef, tis voe te vroagn uj gyder oopn zyt vandoage'
'Jow we zyn oopn! Van te neegnoalf toet n twoalfnoalf en van te n éenn toet te vuufnoalf!'
'Ja k weete wonneer da j oopn zyt wan ke komme verre oole weke! Moa mèt n éestn die up ne moandag viel woare k lik nie zeekre!'
'Ja moa tis ool woensdag née!'
'Ja moa ja, tis voe de zekerheid! De wienkels woarn zundag wok oopn zeijn z up de raddio, moa toch woare gydre geslootn!'
'Tis toch géen woa da j ier an de deure gestoan ee?!'
'Joak néeh!'
'Nie ool de wienkels woarn oopn ee zundag, ha TON beter éest ne kée gebeld voa da j kwam!'
'Wè ja, tis doamee da k nu belle! 


Moa wuk da k a willn weetn: zyn der nu koopjes by gyder?'
'Joat, t zyn ier oolsan koopjes!'
'Ja moa, in Oednoarde is ooles an nild van de prys!'
'Wè, we vroagn ier zoa lettre dat we de prys nie mée in twéen kunn doen!'
'Gow chef, nie zéevern ee!'
'Ja moa, k zevere niet! Is t géen woa miskien? U j zegt da j oole weke komt? T zyn ier toch oolsan koopjes? En oe moe we da ton noemn? U we da nog n kée in twéen doen?'
'Ja, da weete k ik wok niet wei... Oe dat da goat... Miskien moe j kée belln noa Oednoarde?'
'Joak! K goa dat doen! K goa ne kée belln noa Oednoarde! Mersie voe de tip!'
'Ja... Tis géern gedoan ee chef! En k goa ton ne kée komm kykn wei!'
'Ge zy welgekomm!'
'Danke chef! Toe ton é!
'Jow...'

JACQUELINE

Ik was buiten aan het opruimen rond de inkom van de winkel en zag Jacqueline naderbij komen. Ze was op korte tijd erg verouderd. Maar vandaag liep ze nog meer voorovergebogen dan anders, zette kleine, onzekere stapjes en maakte een vermoeide, verkrampte indruk. Haar blik was op de grond gericht waardoor ze me niet zag, zelfs niet toen ze bijna voor me stond.
'Jacqueline!' riep ik, want ze hoorde niet zo goed meer. Ze richtte zich op en meteen kwam er een brede glimlach over haar oude, benige gezicht, die echter onmiddellijk weer verdween.
'Ach, meneer!' zuchtte ze (ik had haar al vaker gevraagd me bij mijn voornaam te noemen maar ze bleef meneer zeggen) 'ik ben zo blij dat ik hier ben! Mens toch, mens toch…' Ze legde een hand op mijn arm voor wat steun en schuifelde verder, richting deur.
'Ach, wat me nu overkomen is, ik durf het bijna niet te vertellen...' En ze schudde haar oude hoofd terwijl ze met een gekwetste, kwade blik voor zich keek.

'Weet je nog, dat beige lederen jasje dat ik hier laatst kocht?'
Jacqueline en haar lederen jasjes… Iedere week vindt ze er wel eentje, maar telkens zijn ze te groot of te klein. Het zijn koopjes, maar ze zou zich blauw betalen om ze te laten verstellen tot ze haar passen. Aandoenlijkst is haar ongeloof wanneer we er haar op wijzen dat je iets dat te groot is kunt verkleinen, maar iets dat te klein is niet kunt groter maken…
Ze is heel erg mager en klein van gestalte, maar doordat ze zo krom is moet ze haar gading tussen de grotere maten zoeken. En ze kan haar kledij hier niet passen, daar heeft ze hulp bij nodig. Dus neemt ze alles mee met de afspraak dat ze het terug kan brengen om te ruilen. Wat ze nadien meestal ook doet.

'Zie je het voor je? Dat zat echt perfect hé? Wel, ik heb het niet meer!' En ze keek naar me, met een hysterische blik vanuit die opengesperde ogen. Zo had ik haar nog nooit gezien.
'En ik ben kwaad meneer! Kwaad! Zo kwaad! Echt, ik zou moeten kunnen...' en ze balde haar vuisten terwijl haar ogen zich vernauwden, maar toen ontspande ze zich, liet haar blik zakken en zei: 'ja, en ik moet nochtans op niemand kwaad zijn behalve op mezelf...'

Ze richtte zich weer naar me op.
'Elke week, elke week komt hij langs voor zijn aperitief, zo'n glazen' – ze hield haar duim en wijsvinger van haar rechterhand zover mogelijk uit elkaar – 'elke week! En niet enkel bij mij hoor! Bij veel oude mensen in de straat! En elke week zit hij daar, in mijn beste zetel, tot een week of twee geleden. Jacqueline, zegt hij, wat een mooi jasje dat er daar aan die stoel hangt! En ik zeg lachend ja maar, dat is van mij hoor! En – hoe dom kun je toch zijn! – wil je het eens passen? En hij trekt dat jasje aan... Echt waar, het zat hem als gegoten! Doe het maar weer uit hoor, zeg ik, maar hij zegt: zeg Jacquelientje, mag ik het niet meenemen om thuis eens te laten zien? Zodat ze weten welk jasje ik wil? Jij weet toch ook hoe moeilijk het is voor je iets vindt dat volledig naar je zin is? En toen heeft hij het meegenomen, jongens toch, hoe stom, hoe stom van me!'
En ze sloeg met haar hand tegen haar eigen hoofd.

'Zou je nog zo'n jasje hebben meneer? Je weet wel, dat beige jasje dat ik hier onlangs kocht, zo'n mooi jasje! Ik heb het je toen laten zien. Wil je alsjeblieft voor me uitkijken tot er nog zo eentje binnen komt en het dan opzij houden? Ik kom iedere week langs en soms meerdere keren...'
'Jacqueline' zei ik, 'vertel eerst eens wat er daarna gebeurd is.'
'Ja...' zei ze, 'ja, hij was ermee weg hé! En ik zag hem niet meer terug! Tot gisteren, plots stond hij weer aan mijn deur. En toen zat hij opnieuw in mijn beste zetel, en ik schenk zijn aperitief uit, het was de rest van de fles. En hij lacht, zet het glas aan zijn lippen en neemt een ferme slok alsof er niets gebeurd is! Ja maar, wacht eens eventjes zeg ik bij mezelf, dat zal hier geen waar zijn hoor! En ik zeg, wel? Waar is mijn jasje? En weet je wat hij zei? Welk jasje? Ik weet niets van een jasje! Jacqueline, ben je dement aan het worden? Ik heb hier geen jasje gezien, laat staan dat ik er eentje zou meegenomen hebben!'

'Heb je ooit al zoiets gehoord? Dus ik zeg: Wat!? Jij vuile dief! Kijk hier, deze fles is leeg, zie je? Wel, het was de laatste! Je moet niet meer langskomen voor je aperitief, je kunt ergens anders je broek gaan warmen!'
Ze raasde, ze was buiten zinnen, maar ondertussen haalde ze een grote zakdoek uit haar handtas en depte haar ogen.
'Ach meneer toch, je bent toch nooit te oud om bij te leren hé… En ik wist nochtans al wat voor iemand het was... Want kort daarvoor, een week of drie geleden had ik tandpijn – weet je niet meer dat ik hier rond liep met mijn hand tegen mijn wang? En ik zat aan de keukentafel terwijl hij weer eens in mijn beste zetel zat, en echt, ik verging gewoon van de ellende en ik zeg, je hebt toevallig niets bij je zeker? Een Dafalgan of zo? En nee, natuurlijk had hij niets bij zich en ik denk even na en ik zeg: het is kwart voor zeven, wil je niet even over en weer lopen voor me naar de apotheek hier enkele huizen verder? Tegen dat ik er ben is het gesloten... Oeioeioei, toen had ik iets gezegd! Wat, was het al zo laat? En in één keer goot hij zijn glas leeg en hij moest meteen weg want hij moest eigenlijk al in Ronse zijn! Hij sprong recht en voor ik nog iets kon zeggen was hij verdwenen…'

Ze schudde haar oude hoofd, en ik zag de spuugdruppeltjes van tussen die dunne, kwade lippen vliegen: 'Ik heb er nooit iets van gekregen, ik heb enkel gegeven aan die gierigaard! Die krenterige vrek! Ach, ik mag er niet aan denken, al die jaren dat hij hier gratis zijn aperitief kwam drinken... En ik, stom wicht, ik geef hem dan nog mijn mooi jasje mee! Ik kon er vannacht niet door in slaap komen, ik heb er de hele tijd aan liggen denken...' Haar zakdoek ging gedurig heen en weer, van oog tot oog.
'Luister eens Jacqueline' zei ik, 'je zult dat geen twee keer tegenkomen!' ('Wees maar gerust!' mompelde ze.) 'En er zal hier wel weer zo'n jasje binnen komen; misschien niet helemaal in hetzelfde kleur of hetzelfde model, maar het zal even mooi, misschien zelfs nog mooier zijn en het zal je als gegoten zitten! En je weet, veel zal het niet kosten, maar het kan wel eventjes duren.'
'Maar wachten kan ik!' zei ze kranig, met hernieuwde vechtlust.
'Ik heb alle tijd van de wereld! En ik zal nog meer langskomen, als het moet kom ik elke dag!' Ze snoot haar neus luidruchtig.

'En ik ben daarna naar de buren geweest en heb daar verteld wat er gebeurd is, en zij hebben er andere buren bijgehaald en toen heb ik mijn verhaal nog eens gedaan, en toen bleek dat hij wel vaker dingen leent zonder ze terug te brengen... Iedereen had wel iets van hem tegoed! In onze straat moet hij dus niet meer zijn, de nietsnut...
Maar vanmorgen, toen ik uit bed stapte stond het huilen me nader dan het lachen. En ik kan zo moeilijk weg, mijn benen zijn ontstoken...
Ik had geen vervoer en ik wist eventjes echt niet hoe maar het kon me niet schelen, ik MOEST naar de Kringloopwinkel! En ik heb eerst een stuk met de bus afgelegd, en de rest dan te voet. Ik heb er lang over gedaan, maar ik ben er uiteindelijk toch geraakt hé! En over anderhalf uur komt de buurvrouw me ophalen, dus over de terugweg moet ik me geen zorgen maken!'

En door haar tranen heen lachte ze naar me en ze greep naar mijn arm en ze zei: 'Ja, je zal het nu toch wel beginnen te geloven zeker? Als ik zeg dat ik hier graag kom?' En toen liet ze me los, boog voorover, nam de tas op die ze had neergezet en zei: 'Kijk, ik heb nog enkele spullen meegebracht om af te geven…'

zondag 24 december 2017

EEN ONVERVALST KERSTVERHAAL

Kijk, iedereen doet wel eens iets verkeerd. En dat is dan nog voorzichtig uitgedrukt. Veel mensen doen elke dag wel iets verkeerd. Oké, ik ken er wel een paar, van die mensen die zelden of nooit iets uitspoken dat niet door de beugel kan. En als het toch gebeurt, is het per ongeluk, door onwetendheid. Het is een aandoening las ik ergens; altijd met jezelf in het reine moeten zijn en daar niet mee om kunnen gaan als het niet zo is. Maar wees gerust: wat deze lieden aan lucratieve, strafbare buitenkansjes laten liggen wordt gecompenseerd door de lui die hun dagen met misdrijven aaneenrijgen.
Ik moet voor dit verhaal eventjes terugkeren in de tijd. Meer bepaald naar 1992, of '93. Voor wat ik vertellen wil steekt het niet op een jaartje min of meer. Het stamt uit de tijd dat ik zelf geregeld iets uitspookte dat, op de keper beschouwd, eigenlijk niet helemaal koosjer was. Ik heb het altijd als kwajongensstreken gezien en ook de politie was het daar uiteindelijk mee eens, gezien het feit dat ze me - toen het erop aankwam – nou ja, ik moet het niet meteen allemaal aan je neus hangen.
Hoe dan ook, je zou dit relaas dus als een bekentenis kunnen zien van iets dat lang geleden reeds werd afgehandeld en rechtgezet maar ik zou het niet vertellen als er niet ook een goed verhaal in zat.

Om de zoveel tijd moet ik nog eens terugdenken aan die nacht. En ik heb al enkele keren de pen ter hand willen nemen maar dit verhaal kun je moeilijk in de zomer vertellen. Want het is een onvervalst kerstverhaal. En net zoals je kerstmuziek eigenlijk alleen maar met kerst kunt beluisteren, ook al zijn het nummers van Bob Dylan of The Pogues, zo komt een kerstverhaal enkel tijdens de eindejaarsperiode volledig tot zijn recht. Maar ik ben ondertussen al niet meer van de jongste en ik vraag me nu alleen maar af of ik het niet al eens eerder opgeschreven heb, lang geleden. Het komt me ook zo bekend voor allemaal... Zoja, dan kan die ene aandachtige lezer die het verhaal herkent, de twee versies misschien eens met elkaar vergelijken. En mij z'n bevindingen meedelen. Desgewenst volledig anoniem. Echt, ik zou het op prijs stellen.

Destijds werkte ik in het weekend als productiearbeider voor een multinational. Op zaterdagavond om 17 uur begonnen we aan onze missie. Twaalf uur later, op zondagmorgen, waren we pompaf en mochten we naar huis. Een half etmaal later startte de tweede helft van onze werkweek. Op maandagmorgen lieten we onze machine dan, moe maar gelukkig, in de handen van collega's achter.
Ik was jong, te vroeg van school afgegaan en er al snel achtergekomen dat schoolverlaters het 'kanonnenvlees' van onze consumptiemaatschappij zijn. Fabriekswerk bleek het enige waar ik toegang tot had. Ik was handig, snel, en slim genoeg om een redelijk complexe machine te bedienen en de bijbehorende administratie te verzorgen.
Werken in het weekend in een fabriek zorgde ervoor dat ik tijdens de week alsnog de kans kreeg om bezig te zijn met de dingen die ik echt wou doen.

Als je er rationeel over nadenkt zou het niet meer dan normaal zijn dat iedereen in het weekend wil werken. Als je kunt kiezen tussen vijf weekdagen waarin je achtendertig uur moet werken of enkel op zaterdag en zondag waarin je dan vierentwintig uur werkt, grosso modo voor hetzelfde loon, dan zou je denken dat die jobs uitgevochten worden. Maar dat is gelukkig niet zo. Gelukkig voor mij bedoel ik. Want voor de meeste mensen is het weekend heilig terrein waar niet aan geraakt mag worden. Kwaliteitstijd die met de familie doorgebracht moet worden.
Niet voor deze jongen. Ik wou schrijven en weekendwerk kwam me hierbij uitstekend van pas. Waarover ik wou schrijven wist ik niet. Ik was nog jong en dacht dat ik alle tijd van de wereld had. En het verhaal dat ik hier wil vertellen was nog niet gebeurd, of het was nog te vers, of ik herkende het nog niet als een verhaal.
Bovendien maakte ik mezelf wijs dat ik mijn pen eerst moest slijpen en begon artikelen te schrijven voor een regionale krant, 'Het Wekelijks Nieuws'. Stukjes over van alles en nog wat.
Over een plaatselijke acteur die vijftig jaar op de planken stond, de tuinbouwschool die zestig jaar bestond, het ereteken voor sportverdienste dat voor de tweede keer werd uitgereikt, een geschiedenisleraar die op pensioen ging...
Best wel saai maar ik geloofde dat het een goeie leerschool was en volhardde. Na zes maanden werd de krant die inmiddels 46 jaar bestond, opgedoekt en ik moest op zoek naar iets anders. Ik begon toen maar over muziek te schrijven, cd besprekingen en concert recensies. Mijn eerste interview met een muzikant was er één met een zekere Stijn Meuris van Noordkaap.
Ik heb mijn pen jarenlang geslepen. Altijd vond ik wel een of ander tijdschrift of krantje waarbij ik een tijdlang aan de slag kon in afwachting van het echte werk. Het is waar, ik geef het toe: ik verschool me achter deze opdrachten om niet in mezelf te moeten graven.

Voila, dit is wat men het voorwoord noemt, de proloog. Een verklaring of uitleg waarmee de schrijver - in dit geval ik dus - dit verhaal in wil leiden. Met andere woorden, het is nog niet echt begonnen. Maar vanaf hier dus wel. Was dit een film geweest, dan zou ik op deze plaats de filmtitel in het beeld lassen. Muziek laten aanzwellen en de acteurs vernoemen.
Want wat ik moest vertellen om duidelijk te maken waarom ik op maandagavond vol energie, in feeststemming en vol adrenaline op café trok om de deur dan uiteindelijk vaak als laatste klant van mijn favoriete stek achter me dicht te trekken, is nu achter de rug en ik kan overgaan tot het eigenlijke verhaal.

Het weekend is heilig voor wie erin gelooft, maar de week is het paradijs voor de ongelovigen. Wat je allemaal niet kunt doen in vijf vrije dagen!
Er zijn natuurlijk ook enkele nadelen aan verbonden. Voor een jongeman met een een ingewikkelde status op privégebied is de zaterdagnacht vastzitten in een fabriek de hel. Wie weet waar mijn meisje mee bezig is? Misschien heeft iemand haar dronken gevoerd en is dit monster nu zwaar misbruik van haar aan het maken? Of misschien heeft ze iemand ontmoet voor wie ze als een blok gevallen is en verkent ze momenteel elk detail van zijn goddelijke lichaam?
Maar aan de andere kant; wie is mijn meisje ook al weer?

Een ander nadeel, dat voor menigeen misschien als een voordeel klinkt, is dat de maandagavond voor mij de vrijdagavond was; mijn werkweek zat erop en nu kon het weekend eindelijk worden ingezet. Een omgekeerde wereld dus met alle gevolgen van dien. Want veel viel er in het uitgaansleven niet te beleven op maandagavond. Zowat alles was dicht, en de cafébazen genoten van een welverdiende rust na enkele dagen oorlog en vrede in hun zaak. Het werk van een cafébaas wordt vaak onderschat. Dat weet ik omdat ik er zelf één ben geweest.
'Jij zit altijd middenin het feest' zeggen de mensen. Vergeet dat maar. Jij zit altijd middenin het feest van iemand anders. Een feest waarop jij eigenlijk niet uitgenodigd bent.
De cafébaas kijkt vanop de zijlijn toe. De dag dat hij met zijn café begint, wil hij een plaats creëren waar mensen kunnen praten terwijl ze lekkere dingen drinken terwijl ze naar goeie muziek luisteren. Als hij ermee stopt, wil hij het liefst een tijdlang geen mensen meer zien.
Er zijn uitzonderingen natuurlijk, maar toch. Gelukkig gaat ook dat weer snel voorbij. Ja, er komt weer veel naar boven nu ik erover nadenk. Misschien zit er wel een verhaal in...

Maar dat nu net mijn favoriete café in die tijd open was op maandagavond! Mijn lever snakte naar een groot glas koud schuimend bier, en mijn lijf bruiste - als de in het water op en neer dansende Dafalgan die ik de dag nadien nodig zou hebben - van de zin om er eens goed in te vliegen. Dat mijn vrienden op dat moment hun eerste werkdag achter de rug hadden en nog vier dagen te gaan droeg enigszins mee tot de feestvreugde. Ze waren vastbesloten om het niet te laat te maken, en daar slaagden ze meestal ook in, maar af en toe lukte het me om ze te verleiden met nog een drankje want het vlees is zwak en niet zelden heb ik ervoor gezorgd dat de persoon in kwestie de dag nadien niet op zijn werk verscheen wegens te pijnlijke ontwenningsverschijnselen.

De maandagavond waarover ik het wil hebben, bevonden we ons – zoals ik al zei – in volle kerstperiode. Ik woonde aan het station, had geslapen tot een uur of tien, een artikel waarvoor de deadline reeds overschreden was, afgewerkt en afgeleverd op de redactie. Daarna had ik mijn wagen naar de garage gebracht voor onderhoud. In een uiterste beste stemming begaf ik me nu te voet naar de binnenstad.
Het is lang geleden, en de politie was bijlange nog niet zo streng aan het controleren bij bestuurders op alcoholgebruik als nu, maar ook al stond hij die dag toevallig in de garage, ik was toen gelukkig al slim genoeg om zoveel mogelijk te vermijden dat ik met de auto reed nadat ik gedronken had.
Het was na zevenen, de winkels waren dicht. De stad zag er dood en verlaten uit en de uitzinnige kerstversiering leek het gevoel van verlatenheid en somberte nog te vergroten. De straten in het centrum leken op een crisis af te stevenen door die ontelbaar fel witte schitterende sterren, etalages waren tot in de nok versierd met fonkelende schittering. Er stonden overal prachtige kerstbomen, de een al mooier dan de andere, veilig achter traliehekken die bescherming moesten bieden tegen ramkraken. Alles baadde in een verzengend licht waarmee gevierd werd dat de zoon van de God in het Christendom bijna tweeduizend jaar geleden in een stalletje in Bethlehem in volstrekte duisternis ter wereld kwam.

Eerst ging ik nog iets eten. Normaal trok ik naar de San Marco, een Italiaans familierestaurantje waar ze een fantastische pasta pesto serveerden maar om de een of andere reden was de zaak vanavond dicht. Dus waagde ik me aan iets anders, een plek waar ik eerder slechts in uiterste nood al eens was geweest ook al bestond het vele jaren. Het lag op vijftig meter van mijn favoriete kroeg, het Sjampetterke. Hoe het nu zit en of het nog bestaat weet ik niet, maar toen was de Bozart een mengeling van bruine kroeg en eetcafé waar ze de commerciële hitparade muziek draaiden waar ik zo'n hekel aan had. Vandaar dus dat ik de zaak meed. Maar nood breekt wet.

Het is lang geleden, maar ik herinner me nog steeds de onvrede waarmee ik de zaak verliet. Ik had er een lasagne besteld, die, toen hij opgediend werd, vanbinnen nog koud bleek te zijn. Ik wenkte de waard. Hij was bezig met het aanvullen van de koelkasten en kwam duidelijk geërgerd naderbij. Ik vroeg hem om het gerecht nog eventjes in de microgolf bij te warmen. Hij keek ongelovig naar mijn bord en reageerde met 'toch zul je moeten betalen!'.
Misschien dat ik iets te gevoelig was die avond. Maar de euforie die ik voelde duldde dit soort vernederende opmerkingen niet. Ik stond op, betaalde en vertrok.
Verder zal het zo'n typische, winteravond in het Sjampetterke zijn geweest. De ramen beslagen, de versierde kerstboom in dat hoekje op de toog. De uitbater Dirk die tussen het bestellen door plaatjes draaide terwijl we met een groepje vrienden om beurten een rondje gaven. Grappen maakten en discussies voerden over muziek. Uiteindelijk zal ik wel weer de laatste klant zijn geweest en toen Dirk aanstalten maakte om het leeggoed naar de kelder te brengen zal ik me zoals gewoonlijk uit de voeten hebben gemaakt.
Hoe dan ook, vandaar staat me weer glashelder voor de geest wat er daarna gebeurd is.
Maar misschien moet ik eerst nog iets anders vertellen.

Ik heb al vermeld dat ik toen een wagen had, die ik eerder die dag voor onderhoud naar de garage bracht. Dat was bij Johny Malfait, die een garage uitbaatte in een van de zijstraatjes van de Stationsdreef waar ik woonde. Ik had te doen met Johny. Want hoe kon je nu als consument vertrouwen hebben in een ondernemer wiens achternaam in het Frans 'slecht gedaan' betekende?
Ik weet nog dat ik die dag vroeg waarom er bij hem geen kerstboom stond. Hij lachte en zei dat het moeilijke tijden waren, en een kerstboom teveel geld kostte. Dat het er niet vanaf mocht.
Ik wist wel dat het een grapje was, maar toch.
Dus toen ik uit het Sjampetterke kwam en langs de Bozart passeerde, zag ik die kerstboom staan. Een grote, gezonde boom, bijna zo groot als ik, in een stevige aarden pot die naast de deur stond zoals bij veel horecazaken en winkels. Ik monsterde het ding. Keek eens om me heen. Er was geen kat te zien. Misschien dat het mogelijk was.

Te voet op café gaan heeft zijn voordelen maar er zijn ook nadelen aan verbonden. Ik had destijds de nare gewoonte, als ik na een avond stappen op weg naar huis was, om dingen die ik tegenkwam te verplaatsen. Ik begrijp het nu zelf niet goed wat me bezielde maar niets dat ik toen zo spannend vond als om midden in de nacht helemaal in mijn eentje in een van mens en dier verlaten straat de bloembakken van de ene vensterbank om te wisselen met die van een andere vensterbank zo'n honderd meter verderop.
Toen ik tijdens een zwoele zomernacht ontdekte dat veel grote winkelzaken in de centrumstraten het tapijt waarop je je voeten afklopt vooraleer je binnenstapt, na sluiting gewoon laten liggen, heb ik me enkele uren bezig gehouden met het omwisselen van die logge, best wel zware dingen. Ik rolde er eentje op, gooide het over mijn schouder om het enkele tientallen meters verder voor de deur van een concurrent neer te leggen. Diens tapijt zeulde ik dan weer naar een andere winkel. Dit bleef ik herhalen tot de cirkel min of meer rond was.
Ik herinnerde het me de volgende dag pas toen ik mijn overhemd zag.

Maar het was pas echt feest als het groot huisvuil buitenstond. Nu moet je in de meeste steden en gemeenten een afspraak maken waarna gemeentearbeiders tegen betaling je oude spullen komen ophalen maar in die tijd kon je je afgedankte materiaal twee keer per jaar voor je deur zetten. Vrachtwagens reden af en aan en namen alles mee. De stad leek op zo'n nacht afwisselend op een verlaten rommelmarkt of een gigantische vuilnisbelt.
Ik weet niet wat het was dat mij zo aantrok, maar iets bij het groot huisvuil zien staan, ergens tussen twee en drie uur 's nachts - een kastje, een stoel, een oude hometrainer, een boekenrek - het leken me steevast prachtige vondsten die de moeite waard waren om van de ene naar de andere kant van de stad op mijn rug mee naar huis te torsen.
Ik ben menige keer 's middags met spierpijn opgestaan, in de woonkamer in shock starend naar wat ik nu weer opgescharreld had onderweg. Een keer werd ik wakker, mijn pijnlijke hoofd herinnerde zich enkele uren daarvoor iets zwaars door de brievenbus te hebben horen vallen en het was tijd om te oogsten. Want het konden alleen maar cd's in een pakket zijn die erom smeekten om te gerecenseerd te worden.
Verbijsterd merkte ik dat de toegang naar de voordeur in de hal compleet versperd was. In het midden stond er een grote zwarte gietijzeren kachel. Een oud en lelijk ding dat bovendien loodzwaar was en ik onmogelijk in mijn eentje kon verplaatsen. Ik begreep er niets van. Langzaam begon de mist in mijn hoofd op te lossen. Ik worstelde me naar de voordeur. Daar zag ik een roestig sleepspoor dat vanaf mijn drempel naar het achterportier van mijn nogal scheef geparkeerde wagen liep. De achterbank zat helemaal onder het roest.
En toen herinnerde ik me hoe ik de kachel lang na middernacht middenin de stad bij een hele berg huisvuil aangetroffen had. Het leek op dat moment helemaal geen gietijzeren gedrocht maar een door barbaren opzij geschoven verfijnd staaltje vakmanschap waarmee ik voortaan mijn huis zou verwarmen. Daar was ik meteen zeker van. Van de aanblik alleen al kreeg je het warm.
Ik had geen tijd te verliezen, mocht er niet aan denken dat er iemand anders kon passeren want wie kon er zoiets laten staan? Ik haastte me naar huis, sprong in mijn wagen en haalde het ding op. Wat ik nu niet kon verplaatsen, had ik dus in mijn eentje in de auto geladen en thuis weer uitgeladen.
Het is bewezen dat een moeder om haar kind te redden in een noodgeval over onvermoede krachten beschikt. Ik had geen kind te redden maar kan getuigen dat het waar was, dat een mens in geval van nood tot bovenmenselijke krachttoeren in staat is.

Ik stak de uiteinden van mijn sjerp in mijn jas die ik tot bovenaan dichtmaakte, boog voorover en tilde de bloempot van de grond. Ik schrok van het gewicht en het duizelde me, ik moest eventjes mijn evenwicht hervinden. Maar toen stond ik rechtop met mijn twee armen rond het ding geklemd. Ik begon te stappen, het Nonnenstraatje in, voorzichtig aftastend of het me zou lukken.
Maar mijn wilskracht groeide bij ieder stapje, vooral omdat ik het de perfecte wraakactie vond omwille van de boerse behandeling die me in de vooravond met de lasagne te beurt gevallen was, en wat meer was, dat ik Johny van garage Malfait nu zou kunnen verrassen met een kerstboom. Die zou ik gewoon voor zijn deur zetten, en ik vond het spijtig dat ik er niet bij kon op het moment dat hij het rolluik naar boven trok en de boom zag staan. Maar ik wist dat ik op dat moment iets verderop ver weg in een of ander dromenland zou vertoeven. Je kunt niet alles hebben.

De pot woog gigantisch veel, eigenlijk was het onmogelijk wat ik probeerde. Ik kreeg het ogenblikkelijk warm maar ik wist dat ik niet op zou geven. Op de ene stap volgde de andere en na een tijdje draaide ik naar links, de Poststraat in. Ik stapte rustig verder, dacht aan mijn legerdienst, hoe we marcheerden. De kapitein die constant 'Links! Rechts! Links! Rechts!' riep, eindeloos, en wij die hierbij ofwel ons linker of rechterbeen naar voor brachten. Liefst in overeenstemming met wat de kapitein riep want dit was iemand die je maar beter niet tegen de haren in streek.
'Links! Rechts! Links! Rechts!'
Het hoofd leegmaken en nergens aan denken, gewoon de ene voet voor de andere zetten. Ik draaide rechtsaf, de Ooststraat in. Ik moest hier snel weg want dit was een van de centrumstraten en hoe verlaten alles ook oogde midden in de nacht, ik kon maar beter niet teveel in de kijker lopen. Dus draaide ik meteen weer linksaf, naar de Henri Horriestraat.
Het was een prachtige nacht, windstil en ijskoud. Alles leek in een diepe slaap gewikkeld en ik sjokte rustig verder, stak de Jan Mahieustraat over en dwarste het De Koninckplein. Kruiste de Sint-Amandstraat en draaide de Teerlingstraat in.

Toen ik bijna bij mijn bestemming gekomen was, ik moest alleen nog rechts de Cichoreistraat door en dan eventjes verder opnieuw rechts naar de Landbouwstraat. Daar helemaal vooraan was het, aan de linkerkant. Ik was vlakbij, had mijn doel bijna bereikt.
Maar ik voelde nattigheid, misschien door die stationair draaiende wagen die ik in de verte hoorde. Ik gooide een snelle blik over mijn schouder en wist meteen dat het helemaal verkeerd was.
Rustig wandelde ik verder, draaide de Cichoreistraat in en vanaf het ogenblik dat ik de hoek om en uit het zicht verdwenen was, begon ik, zo goed en zo kwaad dat kon met zo'n loodzware bloempot, te lopen. Ik liet de Landbouwstraat links, nou ja rechts liggen, en liep door tot aan de Kleine Bassin. Daar was een gemetseld muurtje dat boven de straat uitstak en waarachter het water lag. In de berm daalde ik naar het water af, ver genoeg zodat de kerstboom vanop straat niet meer zichtbaar was. Leunend tegen het bakstenen muurtje bleef ik daar zitten uitblazen, en mijn hartslag was al bijna weer normaal toen de patrouillewagen uiteindelijk, stapvoets voorbij reed.

Ik bleef zitten, verroerde geen vin. Ik had geen uurwerk bij en de mobieltjes waren al aan een stille opmars bezig maar het zou nog eventjes duren voor de wereld massaal voor zo'n ding door de knieën ging. Het was midden in de nacht, het vroor en ik begon het koud te krijgen. En toen telde ik traag tot honderd. Iets beters kon ik niet verzinnen. Wachtte weer een hele poos. Telde nog eens traag tot honderd. Wachtte af. Luisterde aandachtig. Hoorde helemaal niets. Tenslotte kwam ik voorzichtig uit mijn schuilplaats tevoorschijn en keek om me heen. Nergens iets of iemand te zien.
Je zou kunnen zeggen dat ik die bloempot met die kerstboom beter had laten staan, en je hebt natuurlijk gelijk. Maar ik was zo dicht bij mijn doel, het was me bijna gelukt en dus gooide ik alles in de weegschaal, sloeg mijn armen om die boom die nog steeds ongelofelijk veel bleek te wegen en klauterde met heel veel moeite uit mijn dal naar boven.

Ik stak de straat over, en toen ik de overkant bereikte voelde ik iets links van me, iets dat mijn aandacht vroeg. En daar stonden ze. Helemaal aan het eind van de straat. Met de koplampen recht op me gericht. Zoals Christine, die bezeten Plymouth in de gelijknamige film van Stephen King. Maar ik panikeerde niet, stapte gewoon verder, richting Weverijstraat, alsof het de normaalste zaak van de wereld was. Toen ik me uit het zicht verdwenen waande, zette ik het wederom op een lopen. Maar hier was geen muurtje om me achter te verstoppen. Hier was geen water om naar af te dalen. Hier was enkel een lange eindeloze muur die ophield waar de straat eindigde. Dus kon ik niet anders, ik moest die pot wel neerzetten. Daarna begon ik heel hard te hollen. Toen ik de politiewagen tenslotte de straat in hoorde draaien, sprong ik in een nis die op dat moment net naast me opdook. Het gebouw waar ik langs liep werd in die tijd als kledingwinkel gebruikt - de Superconfex - en deze nis deed dienst als ingang. De winkel was op dit uur natuurlijk dicht, maar ik was wel mooi uit het zicht verdwenen! En toen sloeg ik met de palm van mijn hand tegen mijn voorhoofd, want aan de overkant van de straat stond een lantaarn, daar kennelijk speciaal gezet om dit donkere gat bij te lichten. Ik stond hier gewoon in de schijnwerpers!

Ondertussen hoorde ik hoe het soepel brommende geluid van de motor aan leek te zwellen. Nu hadden ze ook het zwaailicht geactiveerd, en de hele straat lichtte afwisselend felblauw op. Was het mogelijk? Dat de politie jacht op me maakte met het zwaailicht? Maar het meest eigenaardige van alles was dat het me eigenlijk niet eens zoveel kon schelen. Nu het zover was, nu ik op het punt stond om gevat te worden – ontmaskerd als dief van een kerstboom – bleef ik uiterst kalm.
En ik vraag me nog steeds af waarom: waarom nam ik die zakdoek en snoot ik mijn neus zo luidruchtig op het moment dat ze langsreden? Dacht ik mezelf op die manier een houding te geven? Dat ze even opzij zouden kijken, denkend: 'kijk daar, iemand die zijn neus snuit' en dan gewoon verder zouden rijden?
Ja hoor, ze keken wel degelijk opzij, meer nog, de auto viel stil en ze staarden naar me terwijl ik mijn neus schoon veegde en mijn zakdoek wegstopte.

'Hela! Jij daar! Wil je die kerstboom nu onmiddellijk terugbrengen waar je hem vandaan gehaald hebt?!'
Ik haalde verslagen mijn schouders op, liep naar de bloempot en tilde het ding op. Het leek nu tien keer zo zwaar te wegen. Maar ik vermande me, beet op mijn lip en begon te stappen. De patrouillewagen reed langzaam naast me achteruit, draaide achterwaarts de Cichoreistraat in en schoof toen stapvoets naast me mee. Samen bereiken we de Teerlingstraat, ze reden naast me langs de Sint-Amandskerk tot aan de Hendrik Consciencestraat waar rechts afdraaiden en daarna sloegen we links de Jan Mahieustraat in. Ik kon niet anders, aangezien de politie met me mee reed, moest ik nu ook rekening houden met de rijrichting. Halverwege de Jan Mahieustraat zette ik de bloempot plotseling neer midden op het voetpad.

De politiewagen stopte abrupt, en de twee mannen sloegen me gade terwijl ik mijn sjerp losser maakte, de pot weer opnam en verder liep.
'Zeg, waar heb je die kerstboom eigenlijk vandaan gehaald?'
'Van de Bozart.'
'Van de Bozart?! Beweer je nu dat je te voet van de Bozart bent gekomen met dat gigantische ding?' Ik hoorde het ontzag in zijn stem, voelde me plots bijna trots worden. Maar hij herpakte zich.
'Wat dacht je? Ze hebben hem toch niet meer nodig?'
'Inderdaad. Want de Bozart is overgenomen.'
Het was waar dat er sprake van was dat de horecazaak over te nemen was. Maar niemand die er het fijne van wist. Ik zei maar wat. Maar het leek te werken want de agenten waren plotseling druk in gesprek met elkaar.
'Hoezo, de Bozart is overgenomen?'
'Het is al een hele tijd bekend dat het over te nemen is, dat moeten jullie toch ook al hebben gehoord.'
Het politiekantoor lag schuin tegenover 't Sjampetterke, dus ook vlakbij de Bozart. Opnieuw leek er druk overleg gaande in de wagen.
'En dus dacht je dat je die boom zomaar mee kon nemen?'
Ik deed alsof ik die laatste opmerking niet had gehoord.

We staken de Ooststraat over, liepen door de Delaerestraat. Mijn kledij kleefde aan mijn huid van het zweet. Mijn handen en armen waren gevoelloos geworden. Maar tegelijk waaierde er een weldadige warmte doorheen mijn lijf. Ik draaide de Sint Alfonsiusstraat in en liep over het Polenplein om zo weer in het Nonnenstraatje terecht te komen.
Toen we de Bozart tenslotte bereikten, zette ik de pot neer precies op de plaats waar ik hem had opgetild.
Ik wist wat er nu zou gebeuren. Ze zouden parkeren en ik zou mee naar binnen moeten. Misschien zou ik nog eens moeten blazen en heel waarschijnlijk zouden ze bloed afnemen. Daarna kwam er een verhoring. Veel had ik niet te zeggen tot mijn verdediging. Tenslotte had ik al schuld bekend. Bovendien was ik op heterdaad betrapt. Dus het stond vast dat ik de nacht in een cel door zou brengen. Ik had het mezelf aangedaan.

'Heb je je identiteitskaart mee?'
Ik haalde mijn portefeuille tevoorschijn en gaf hem het ding. De agent nam een notaboekje en schreef er mijn naam in. Hij gaf me mijn paspoort terug.
'Vooruit, ga maar slapen. En laat alle kerstbomen staan!'
Ik knikte zwakjes, draaide me om en liep naar huis.
Geen idee wat er daarna nog is gebeurd. Vast staat dat ik niet meer naar een kerstboom heb omgezien. Het gebeurde lang geleden, eind december.
Een onvervalst kerstverhaal dus.

VERZOENEN

De derde wereldoorlog lijkt er een tussen mannen en vrouwen te worden. Het zal er erg aan toe gaan. Niet dat de wereld eraan ten onder gaat - misschien is het wel de redding van onze planeet want het voortbestaan van de menselijk ras hangt ervan af.

Persoonlijk mag ik er niet aan denken dat het intelligentste en mooiste wezen op aarde zich massaal tegen me keert. Dat ik met de bajonet op mijn geweer ten strijde moet trekken tegen hetgene dat ik het liefste wil omarmen en overladen met kussen... Maar elke dag bereiken ons via allerlei media alarmerende berichten, en het ziet er steeds meer naar uit dat de strijd al begonnen is. 

Daarom wil ik in deze donkere dagen oproepen om de strijdbijl te begraven, de wapens te laten rusten, geen inkt meer te verspillen maar over te gaan tot het oprichten van een verzoeningsgarnizoen voor het te laat is. Beste vrienden en vriendinnen, talm niet langer: sluit je aan!

IMOG

'De Kringloopwinkel in Avelgem, mè Rino!'
'Alloo? Is t mè de Kriengloopwienkle in Oavelgem?'
'Mè Rino van de Kriengloopwienkle in Oavelgem!'
'Alloo, t is voe te vroagn uj die stoeltjes nog eet die up foto in t bledje van Imog stoan'
'Wablief?'
'In t bledje van Imog stoat r ne foto van ne toafle mè vier stoelkes. Tis voe te vroagn uj die stoelkes nog eet'
'Sorry menéer, k zyn nie mee... Ne foto in t bledje van Imog?'
'In t bledje van Imog stoat r ne foto van in de Kriengloopwinkle! En up die foto stoan der vier stoelkes! Voe te vroagn u die stoelkes doa nog stoan! Zie j nu mee?!'
'Pardon, moa nog nie hélegans... Euh... Woa is die foto getrokkn?'
'In de Krieng-loop-wien-kle!'
'Jamoa, in wukne Kriengloopwienkle?'
'K zyn kik wok nie van gistern wei! Kee kik gebeld noa Imog en gevroagd woa da ze die foto getrokkn een, en diene mins eet ton gezeid da ze mè twée fotogroafn woarn, en éen doavan eet die stoelkes getrokkn. Jee ton de nummre van diene mins gegeevn, en kee kik ton noa diene nummre gebeld. En diene fotogroaf zei dat t woa wos, dat n èm die stoelkes ee getrokkn, en da da in de wienkle van Oavelgem wos!'
'En wukke stoelkes woarn dadde?'
'Oe, eej gy t bledje van Imog nie miskien?'
'Nink, meen dat ier nie liggn'
'Jah... T woarn zukke Tonnay stoelkes, moa ge kent da nie zeekre?'
'Toet, moa k zoe nie weetn in wukne tyd da we dat ier nog gèt een! Is dat ool ne n oede foto miskien?'
'Banint, kee t gevroagd an diene mins, j is oogstns n poar weekn oed!'
'Ja menéer, in ne weke kan der vele gebeurn en zukke stoelkes zyn rap weg wei! U z ier ool gestoan een tenminste! Moa ik wete oolesies van nietn...'
'T wos pertank in Oavelgem zei t ne!'
'Ge zoe gy best nog ne kée belln noa ne nandre wienkle, want jee t em verzekers gemist van locoatje!'
'Jah... (zucht)'
'Veel succes ee menéer!'
TUUTUUTUUTUUTUUTUUTUUTUU...



( (Schermafdruk van foto in Afvalkrant van Imog dec - jan 2017, gevonden op de site van Imog
(http://www.imog.be/.../Afvalkrant_71_dec17-jan-feb18.pdf). Zicht op de meubelafdeling in de winkel van Avelgem. De plafondplaten zijn nog in cement. Wegens een asbestprobleem zijn deze ondertussen vervangen door OSB platen, ergens halverwege 2015...)

RIJKER DAN JE DENKT

'Pardon menére, zoe k ik n kée n twuk meugn vroagn?'
'Joah wi!'
'Da schoalke ier, moe kée kykn, dat is lik n vrée oed ee?'
A joat, da ziet r lik n oed schoalke n uut!'
'Jah? Peis je t?'
'Wuk?'
'Dat t oed is?'
'Wè, t ziet er toch n oed uut...'
'Joat ee... T is lik n oed... En kyk, t stoat ier n stempelke moa ke kunne t nie leezn... Ku j t gy leezn?'
'Toane kée... Aja... Ja... Ja, ke kunne t wok nie leezn... Moa ge ziet da da mè t and gemakt is...'
'Joat ee... Da k nu wiste dat n oed wos...'
'Nu, an ne n euro noolf kuj nie geklot zyn ee!'
'T is woa née... En t ziet er echt wel n oed uut... Kyk! K goat koopn!'
'Dat is klappn! Proficiat, t is ne skoane koop!'
'Joat ee... En t is nu toopn dat n oed is of myne vint goa were boffn!'

STORM

Tijdens de eerste week van november ruimen we de zolder op. Het is te zeggen: de zolder van onze Kringloopwinkel. Daar verzamelen we de verschillende thema's waar een speciale dag en – indien genoeg materiaal, aansluitend dan – week aan worden gewijd. We moeten de zolder noodgedwongen enkele keren per jaar sorteren, of beter gezegd uitmesten. De gigantische berg die daar verzameld wordt, zorgt ervoor dat, hoezeer je je ook aan de onderverdeling tussen de verschillende thema's probeert te houden, het al snel een kluwen wordt waar geen doorkomen meer aan is. Eén van onze medewerkers offert zich dan op en plaatst de dozen weer netjes per soort terwijl hij wat plaats creëert doordat het materiaal dat straks van toepassing is ondertussen naar beneden kan. In het voorjaar is dat wat er binnengekomen is voor Valentijn, het paasgerief en het tuingerief. In de zomer het schoolgerief. In het najaar Halloween en in de winter gaan we tientallen keren de trap op en af voor de sint en het kerstgerief.
Het kerstgerief vormt het buitenbeentje. Als je het aanbod van alle thema's samen neemt, kun je gerust stellen dat het kerstgerief daar 70, 80 procent van uitmaakt. Tijdens de kerstperiode komt er hier een overvloed aan materiaal binnen. Vorig jaar kwam er begin januari zelfs een kerstboom aan die recht uit dat comfortabel, troost biedende hoekje van de woonkamer leek te komen: de ballen, slingers en lichtjes zaten er nog omheen, gefixeerd met dikke plakken kunstsneeuw.
Maar eigenlijk het hele jaar door worden we overstelpt met kerstballen, slingers, lichtjes en in zakken gestopte of nog in de originele dozen verpakte kerstbomen. Dit alles wordt bij aankomst in onze ontvangstreceptie apart gehouden en meteen naar de zolder gebracht. Soms herkennen de medewerkers - die hun land bij hoogdringendheid moesten ontvluchten - het materiaal niet wegens culturele verschillen en komt het toch in de sortering achteraan terecht. Maar vandaar gaat het de trap op naar boven.

Sinds ik het ouderlijk huis verliet heb ik geen kerstboom meer in huis gehaald. Als kind vond ik het nochtans fantastisch, die jaarlijks opgetuigde boom. Ik moet eerlijk bekennen dat ik het nu mis – niet het traditionele feest maar dat extra beetje licht in huis tijdens de donkerste dagen van het jaar.
Misschien daarom dat ik zoveel aandacht heb voor de kerstbomen in winkels, bij kennissen of familie. Je kunt heel wat over de bewoners te weten komen dankzij hun kerstboom.
Sommige mensen hangen er geen lichtjes in. Deze mensen hebben meestal tl lampen in de huiskamer hangen dus dat compenseert. Andere mensen hangen er zoveel lichtjes in dat er geen plaats meer over is voor ballen. Sommige mensen zetten er alleen maar vogels in die ze met zo'n klemmetje aan een takje vastmaken – alsof je in een volière zit. Je hebt kerstbomen die zo pijnlijk mooi versierd zijn dat het lijkt alsof ze in het verkeerde huis zijn beland. Soms is dit ook zo want vaak zijn dit bomen die in een decoratiewinkel werden opgetut. Andere kerstbomen wekken dan weer de indruk dat ze al een tijdje gestorven zijn. Soms hangt zo'n boom zo overvol dat je amper nog iets van de kerstboom ziet. Maar ik heb ook eens een kerstboom gezien met een enkel balletje. Hij stond op een dressoir in een donker hoekje met ernaast een overvolle asbak. Het was zo vreselijk dat ik weg moest kijken om niet in tranen uit te barsten.
Sommige mensen hebben zo'n piepklein boompje en stalletje staan dat het duidelijk is dat ze tijdens het plaatsen reeds aan opruimen hebben gedacht.

Een echte kerstboom of zo'n plastieken geval? Het is een verdomd moeilijke keuze. Zo'n mooie, gezonde boom afzagen – om drie weken lang in huis te plaatsen, tot het feest voorbij is of niet eens zolang, bijvoorbeeld tot die ellendige naalden het leven in de woonkamer onmogelijk maken door op de grond te gaan liggen of erger nog, dankzij de pels van kat en hond het hele huis door te vinden zijn – het is echt zonde. Maar al even erg is het om een boom met wortel en al in huis te halen. Je zou denken dat deze mensen de boom nadien in de tuin willen planten, maar het enige waar het hen om te doen is, is voorkomen dat de naalden voortijdig loslaten. Ze vergeten bovendien vaak dat het een plant is die water nodig heeft. Met een beetje aandacht is er nochtans negentig procent kans dat de boom het overleeft, tenminste als hij nadien een plekje in de tuin krijgt. Helaas. Deze boombarbaren staan ook niet stil bij wat deze ruw uit hun context gerukte bomen – vooral de gewortelde exemplaren dan – allemaal mee naar binnen brengen. Enkele jaren geleden becijferde een wetenschapper in Noorwegen hoeveel beestjes zo'n kerstboom bevolken. Naar schatting verblijven er gemiddeld enkele tienduizenden op een gezond exemplaar. En dat blijkt dan nog een voorzichtige raming naar verluidt. De diertjes zijn ook moeilijk met het blote oog waar te nemen, de meeste zijn amper één tot twee millimeter groot. Ze verkeren bij aankomst nog in een diepe winterslaap waaruit ze ontwaken nu de lente blijkbaar aangebroken is. Hun vreugde is van korte duur. Want samen met de boom drogen ze uit en sterven ze af. Ze komen terecht in dat grote massagraf, de stofzuigerzak. Het mag een kleine troost heten dat ze er af en toe in slagen zo'n boombarbaar eerst nog eens goed de stuipen op het lijf te jagen met hun krioelende, kriebelende, rondvliegende aanwezigheid. Sommige mensen snappen er echt niets van, ze vergeten dat zo'n boom een levend ding is en brengen de boom in een vlaag van razernij meteen naar de kweker terug. Niet zelden eisen ze daarenboven ook nog eens hun geld terug met de belofte nooit of te nimmer meer terug te keren naar die van ongedierte vergeven plaats.
Waarmee ze zich uiteraard onsterfelijk belachelijk maken.

Voor de liefhebbers daarentegen, ziehier wat je allemaal in zo'n open terrarium aan kunt treffen:

Oorwormen horen – samen met de grote dennensnuittor en de sluipwesp – met hun gemiddelde lengte van een centimeter tot de grootste bewoners. Ze houden zich schuil tussen de naalden vanwaar ze op bladluizen jagen die in gigantische aantallen aanwezig zijn op een gezonde boom. Net zoals de takluis, de sparrennaaldluis en de sparappelgalluis. Die laatste zorgt voor die typische geelgroene vergroeiingen die je op jonge twijgen aan kunt treffen, kweekcentra overvol kleine larfjes. Je hebt de springstaarten die zich bij de kluit ophouden. Daar leven ze soms met duizenden bij elkaar. Er is het harsmannetje, een piepklein motje, het viervleklieveheersbeestje, het bruine lieveheersbeestje en de sparrenkegelwants. Hele kolonies zwarte loopkevers. Verder huizen er ook nog de spintmijt, het krabspinnetje, de hooiwagen en tal van andere spinnensoorten die op zowat alles jagen wat er in zo'n boom beweegt. Door de droge lucht in huis sterft de bevolking van zo'n boom samen met de gastheer af. De spinnen laten het niet aan hun hart komen en trekken dan maar de huiskamer in waar ze verbroederen met hun soortgenoten. Na het feest vliegt de boom in de composthoek waar hij weer in de voedselketen opgenomen wordt tot die dag in het voorjaar dat hij naar het crematorium mag.

Die plastieken boom daarentegen is een aanslag op het milieu, en onaanvaardbaar tenzij hij mag zorgen voor jaren kerstplezier. Helaas leert de realiteit ons dat de koper zich ook hier graag laat verblinden door de laatste modegrillen. Sommige mensen willen enkel een boom gezegend met de nieuwste snufjes. Goedkoop is het niet; voor een beetje boom die aan de eisen van de consument in het jaar 2017 voldoet mag je rekenen op een bedrag tussen de 250 en de 400 euro. Maar daar krijg je natuurlijk veel voor terug! Tegenwoordig worden de ledlichtjes subtiel in de takken weggestopt en moet je je niet meer bezig houden met het omwinden van je boom met zo'n meterslange, onhandige lichtkabel. Deze subtiel aanwezige verlichting combineert bovendien alles wat de vroegere lichtjes aan kunstjes presteerden en nog veel meer, en dat dankzij wat handgeklap. De moderne boom heeft zowel harde als zachte dennennaalden en de stam een bruine schors. Hij kan dankzij een eenvoudig paraplusysteem in een handomdraai worden opgezet. De hedendaagse kunstkerstboom zingt op verzoek ook enkele liedjes, in een taal naar voorkeur – fijn als je je gasten wilt verrassen. Er zijn exemplaren waarvan de takken bewegen, alsof er een briesje in waait. Die de geur van een onvervalste dennenboom verspreiden. De trend van vorig jaar wordt dit jaar verdergezet met exemplaren die af en toe enkele naalden verliezen. Dit uiteraard allemaal brandvrij en met een bijgeleverde kluit waarin echte aarde zit. Toch een kleine waarschuwing: je neemt best een dag vakantie om de boom via de lijvige, bijgeleverde handleiding te programmeren.

Dus moet de ene plastieken kerstboom plaats maken voor de andere plastieken kerstboom. Gelukkig is er nog zoiets als de Kringloopwinkel.
Kom gerust eens langs, we hebben weer heel mooie exemplaren!

Dit jaar bleken we zo'n kleine honderd volle bananendozen kerstgerief en enkele tientallen kerstbomen verzameld te hebben. Die werden, op de bomen na dan, allemaal naar ons vergaderzaaltje gebracht. Ondertussen begon er ook weer steeds meer kerstgerief binnen te komen. Mensen die vorig jaar nog twijfelden maar – nu het zover was – toch besloten hadden om hun kersthoek eens volledig in het nieuw te zetten. De mooie glazen of kristallen balletjes moesten wijken – al dan niet doorzichtig, gegraveerd, beschilderd, opgevuld – alsook de glazen klokjes en sterretjes, de kerstmannetjes, de verblindende (maar lege) miniatuurcadeautjes, de handbeschilderde vogeltjes, de liggende, vliegende, harp spelende engeltjes. Tientallen kersttafereeltjes, besneeuwde huisjes met dik ingeduffelde figuurtjes die na onderzoek kaarsen bleken te zijn. Sneeuwbollen gevuld met water waarin het, als je ze schudt, sneeuwt over kleine landschapjes. Soms om op te winden waarna er een muziekje weerklinkt terwijl de bol ronddraait. Stokoude kerststalletjes met gipsen beeldjes, van piepklein tot de grootte van een konijnenhok. Tientallen soorten plastieken bomen. In het beste geval zo goed als meteen presentabel, maar meestal zwaar toegetakeld na een lange moeizame reis in slechte omstandigheden; aan elkaar gebonden, verpakt in half verstorven zakken of vergane dozen. Het is bijna een wonder als je ziet wat een paar geoefende Kringloophanden met die verfomfaaide takken kunnen verrichten. Hoe een zachte, ontrafelende massage zo'n boom langzaam weer tot leven wekt. Je kunt er uren mee bezig zijn.
De tientallen in elkaar verstrikt geraakte kabels kerstlichtjes, een haast onontwarbaar kluwen waar enkel een geduldige hand erin slaagt om alles weer uit elkaar te halen zonder veel schade aan te richten.

Eind november organiseert de Kringloopwinkel traditiegetrouw een kerstmarkt waarop alles zo mooi mogelijk wordt uitgestald. Iedere winkel presenteert dan – na een wekenlange voorbereiding – een berg kerstgerief. Vaak worden er ook enkele bomen versierd en zo aan de klant aangeboden. Daarnaast is er ook een groot aanbod aan feestkledij. Dat is Nathalie haar afdeling. Rekken vol met de mooiste spullen voor een grootse entree op het eindejaarsfeest en dit voor een fractie van de oorspronkelijke prijs. Samen met Anja en Djetenin is zij al wekenlang bezig om alles klaar te maken. Er is een grote voorraad, groot genoeg om de rekken nog wekenlang aan te vullen.

Ondertussen verschansen Kyllian en Ndue zich in het vergaderzaaltje. De prijslijsten zijn voor het gebruiksgemak aan de tafels vastgemaakt. Kerstballen waar de doos van ontbreekt gaan naargelang de grootte, per zes, negen of twaalf in een zakje. Soms moet er geïmproviseerd worden en verschillende soorten bij elkaar gestopt. Maar de regel is: plastic bij plastic, glas bij glas.
De setjes met kerststalfiguurtjes worden vanzelfsprekend samen verkocht. Maar vaak zijn er figuurtjes tekort. Erger nog, soms hebben we maar één of twee figuurtjes van een hele set. Die worden verzameld en na verloop van tijd proberen we dan een geheel nieuwe set samen te stellen. Best wel origineel, soms zelfs hilarisch als Jezus in zijn kribbe al groter blijkt dan zijn twee ouders die stomverbaasd staan te kijken. De kerststalletjes worden schoongemaakt. Zingende kerstmannen op batterijen worden getest.
Mike en Luc proberen de kerstbomen tot leven te brengen.
'Ze wijzen lichtjes naar boven, de takken van een spar' zegt Mike als ik kom kijken, 'omdat ze zonlicht nodig hebben.' Aan zijn gezicht kun je aflezen dat hij het meent.
Feysal bestudeert een kerststal.
'Weet je wie dit zijn?' vraag ik. Hij schudt zijn hoofd. Ik stel alle figuren voor, en eindig met kindje Jezus, Isa volgens de Koran. Vol ontzag staat hij te kijken naar het houten hokje met de plastic beeldjes.

Uiteindelijk is alles geprijsd en klaar om naar de winkel te brengen. Het lijkt alsof er een bom ontploft is in onze vergaderzaal. Het kapotte kerstmateriaal wordt opgeruimd, de gebroken balletjes en beeldjes bij elkaar geveegd.
De week voor de kerstmarkt hebben we een opslagplaats in de winkel die normaal niet toegankelijk is voor het publiek, leeggemaakt. Daar gaan we het kerstgerief uitstallen. We beperken het gewone werk tot het hoogstnodige en houden ons zoveel mogelijk bezig met het inrichten van onze kersthoek. De ingang word met kerstguirlandes versierd, opgetut met balletjes. In de ruimte zelf hebben we langs de ene kant rekken geplaatst die we volstouwen met kerstgerief. De muur die vrij is, wordt behangen met allerlei prullaria: de meest merkwaardige soorten kerstkransen, klimmende kerstmannetjes, kerststerren, raamdecoratie... Het is een grote oppervlakte maar we hebben zoveel dat we amper de helft kunnen presenteren.

De dag zelf is iedereen een beetje vroeger dan anders, ook al werd niemand daarom verzocht. Onze ploeg is momenteel op zijn sterkst. De komende weken zullen vier van onze beste krachten ons verlaten omdat hun traject ten einde is. Daarna breekt er weer een spannende periode aan: het is altijd afwachten welk vlees je in de kuip krijgt. Maar daar gaan we nu nog niet aan denken.
In de keuken bespreken we de dag. Soms lijken we een bemanning van een schip dat de passagiers naar de overkant moet brengen. De crew van een pretpark waarin grote mensen komen spelen.
De winkel opent officieel om negen uur dertig, maar meestal gaan de deuren een kwartiertje vroeger open. Op een actiedag kunnen we dat niet maken. Mensen die zich aan de afgesproken uren houden kunnen heel erg kwaad worden als ze merken dat anderen hen reeds voor zijn geweest.
Onze ploeg staat in afwachting van de storm – die zo dadelijk los zal breken – aan de kassa verzameld. Het is altijd eventjes spannend als de poort eindelijk opengaat.
Als het moment eindelijk aangebroken is, blijkt dat er inmiddels enkele tientallen klanten aan de inkom staan te wachten. Ik heet iedereen welkom, vermeld nog even dat we de afgelopen weken veel werk hebben gestoken in onze kerstmarkt en vraag of ze een beetje voorzichtig willen zijn want dat er veel kleine breekbare spullen tussen steken. We hebben ook enkele blaadjes uitgehangen waarop de mensen uitgenodigd worden om rustig te blijven en dat er meer dan materiaal genoeg is. Vorig jaar hebben we veel moeten weggooien omdat de zakjes met glas en kristal niet tegen bestand bleken te zijn tegen al te onstuimig gegrabbel in de bakken.

Maar dat is ondertussen dus alweer enkele weken geleden. Wie nog niet is langsgeweest: momenteel worden de laatste stuks feestkledij naar de winkel gebracht, zetten we de laatste dozen vol kerstspullen in de rekken. We hebben nog van alles in huis voor een onvervalste retrokerstboom. Let vooral op de prachtige glazen en kristallen mondgeblazen balletjes – lichtroze, hemelsblauw, dieprood, goud, bordeaux of kleurloos – die als je ze per ongeluk laat vallen, in miljoenen stukjes uiteen vallen.
Geluk voor een leven lang.